Ondernemers de dupe van renteswaps

Renteswaps. Een begrip dat bij veel mkb-ondernemers nare herinneringen oproept. De lage rente heeft ertoe geleid dat deze financieringsvorm een negatief rendement oplevert. Volgens de AFM (Autoriteit Financiële Markten) is er maar liefst 26 miljard euro mee gemoeid. Ruim 30.000 ondernemers zouden er de dupe van zijn geworden. Nadat de politiek zich er mee ging bemoeien, zijn de banken aan een herbeoordeling begonnen. Niet iedereen heeft daar vertrouwen in of wil daarop wachten.
Ondernemers de dupe van renteswaps

Veel banken zijn bezig lopende contracten met deze controversiële financiële producten te herbeoordelen. Mogelijk biedt dit nieuwe kansen voor gedupeerde ondernemers om verhaal te halen of een klacht in te dienen. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft speciaal voor renteswaps een checklist opgesteld.

Het grootste bezwaar van zowel particulieren als ondernemers, is dat banken hun klanten niet genoeg hebben voorgelicht. Hun zorgplicht hebben ze niet of nauwelijks vervuld. De AFM stelt in een rapport dat het mkb juist moet kunnen rekenen op een adequate dienstverlening op het gebied van rentederivaten. Mkb-ondernemingen vormen immers 'een kwetsbare groep', gezien de relatief beperkte financiële middelen, maar ook 'een gebrek aan kennis en ervaring op dit gebied'.

26 miljard euro
Volgens de AFM staat er voor een bedrag van 26 miljard euro aan rentederivaten uit bij zo'n 17.000 mkb'ers. Volgens Patrick van Gerwen van financieel adviesbureau Cadension is dat een voorzichtige schatting. "Op basis van eigen onderzoek denken wij dat er voor het dubbele bedrag aan rentederivaten uitstaat. Hoeveel mkb'ers dat betreft is moeilijk te zeggen, maar de beste aanname is om te zeggen dat dit zo'n 34.000 mkb-ondernemers raakt."

Door de lage rente, die door de crisis fors is gedaald, hebben veel renteswaps nu een fors negatieve waarde. "Die ligt vaak rond de 15-20 procent van de hoofdsom van de financiering. Als je als ondernemer nu van je renteswap af wil omdat je je bedrijf verkoopt of (een deel van) je financiering wil aflossen, moet je die negatieve waarde betalen aan de bank. De meeste ondernemers kunnen dat niet opbrengen. Noodgedwongen zitten ze vast aan hun renteswap", aldus Van Gerwen.

Sneeuwbaleffect
Die negatieve waarde werkt door in de financiële situatie. "Doordat die negatieve waarde zo hoog is en de bank dat als een extra schuld beschouwt, heeft de bank de rente-opslag nogal eens verhoogd (vanwege het verhoogde risico). Ook dachten ondernemers dat ze door een renteswap een rente hadden vastgezet. Later bleek echter dat banken de rente-opslag op de financiering toch nog konden verhogen. De meeste banken hebben dat ook gedaan, waardoor ondernemers toch meer rente moesten betalen. De beloofde bescherming van de bank was volkomen verdwenen."

Het grootste probleem is volgens Van Gerwen niet het product zelf, maar het feit dat deze renteswaps niet goed geadviseerd zijn. "Er is door banken niet goed gekeken of de klant wel echt zijn renterisico moest afdekken en voor hoe lang. Er zijn vaak geen alternatieve producten voorgesteld, waardoor klanten niets te kiezen hadden. En de informatie die werd gegeven, ging vooral over de voordelen, maar nauwelijks over de nadelen en de risico's. Renteswaps zijn vaak bij ondernemers terechtgekomen waar ze helemaal niet thuis horen."

De AFM vindt dat er snel zicht moet komen op de acute problemen bij die mkb-bedrijven die een renteswap hebben die niet (langer) aansluit bij hun situatie. Checklists zoals die van de AFM zijn een begin, maar nog allesbehalve zaligmakend, vindt Van Gerwen. "Als je geen specialist bent, kun je wel de juiste vragen stellen, maar het is moeilijk om te beoordelen of de antwoorden van de bank in de haak zijn. En het vakjargon maakt de situatie er ook niet makkelijker op. Zo kun je alsnog met een kluitje het riet in worden gestuurd."

Wat is een renteswap of rentederivaat?
Stel jouw organisatie wil de komende jaren investeren en zoekt hiervoor financiering. In de huidige markt is het niet eenvoudig om een langlopende lening tegen een vaste lage rente te krijgen. Je bent dan gedwongen om kortlopend (3 tot 5 jaar) te lenen tegen een variabele rente. Het probleem met deze variabele rente is dat je het risico loopt dat deze rente gaat stijgen. Dit risico kan afgedekt worden: om de zekerheid van een vaste rente te creëren is het mogelijk om een renteswap te sluiten.

Met een standaard renteswap 'ruil' je het risico van een stijging van de kortlopende variabele rente met een andere partij (bank of andere instantie) tegen betaling van een vaste rente. Het omgekeerde is ook mogelijk: je kunt ook een vaste rente ruilen tegen een variabele rente. Vaak zit de bank daar tussen. Je sluit dan een overeenkomst met de bank, waarbij je voor een bepaalde periode de betaling van de variabele rente ruilt tegen betaling van een vaste rente. Netto betaal je dan de vaste rente, plus een opslag aan de bank en ontvang je de variabele rente terug van de bank.

De risico's
Het wordt vervelend als de variabele rente die je van de bank ontvangt daalt. De hoge vaste rente moet je in dat geval betalen vanwege de swap, terwijl je daar een lage variabele rente voor terug ontvangt. Stijgt deze variabele rente, dan is dit voor jou echter een gunstige constructie.

Een ander risico zijn de afspraken tussen jou en de bank over het hoogst toegestane verschil tussen de variabele en de vaste rente: er wordt een drempel afgesproken die niet overschreden mag worden. Gebeurt dat toch? Dan moet jouw onderneming liquide middelen bijstorten als zekerheid om aan de betalingsverplichtingen van de swap te kunnen blijven voldoen. Wordt het verschil tussen de variabele rente en de vaste rente weer kleiner, dan worden deze liquiditeiten teruggestort.

'Gedupeerden, verenigt u!'
Gedupeerden lijken zich te verenigen en trekken gezamenlijk op tegen de banken die hen de renteswaps hebben verkocht. Zo hebben zich bij het bedrijf Swapschade van financieel specialist Pieter Lakeman al ruim 130 mkb-ondernemers gemeld, met een gezamenlijke schade van zo'n 80 miljoen euro. In mei startte de stichting Renteswapschadeclaim een juridische procedure tegen 111 fillialen van een grote Nederlandse bank. Er zal nog heel wat water door de Rijn stromen voordat dit probleem volledig is opgelost.

Ga nu naar je mailbox

Je ontvangt een e-mailbericht met instructies om je registratie te bevestigen. Zonder de bevestiging wordt je registratie niet verwerkt.

Ook praktische tips in je mailbox?

Denk na over de toekomst van je bedrijf. Schrijf je in voor onze gratis nieuwsbrieven!

1
0

De Zaak website maakt gebruik van cookies.

We zijn verplicht om je toestemming te vragen voor het gebruik van cookies.

/disclaimer
Meer informatie
Ja, ik geef toestemming