Jaarlijks worden honderdduizenden mensen geconfronteerd met het overlijden van een dierbare. De kans dat een van uw werknemers een ingrijpend verlies meemaakt is dus reëel. Weet u daarmee om te gaan of "ziet u wel wanneer het zover is'? Het ondersteunen van een rouwende medewerker is niet eenvoudig, maar heel belangrijk.

Rouwen op het werk
Collega’s die wegduiken of zich geen houding weten te geven, misplaatste opmerkingen, dooddoeners als ‘tijd heelt alle wonden’, de veronderstelling dat ‘het verdriet nu wel over is’. Mensen die een dierbare verliezen, hebben het op het werk niet makkelijk. De omgeving pakt sneller de draad weer op en stelt al snel weer eisen aan de nabestaande. Maar voor het verwerken van een verlies is tijd en ruimte nodig. 

Voor u als werkgever is het niet eenvoudig een rouwende werknemer op te vangen. Want hoe lang duurt het verdriet? Hoe moet u reageren? Wat moet u doen of vooral laten? Het antwoord is niet eenduidig. Vooral omdat mensen nu eenmaal verschillend met verdriet omgaan. Rouw is sterk individueel bepaald.

Maar onthoud dat een begrijpende werkomgeving steun kan bieden bij het verwerken van verdriet.

Rouwverlof naar behoefte
De werknemer wil meestal zelf ook niet eindeloos wegblijven van het werk. Maar wanneer iemand weer aan de slag kan en in welke mate, verschilt per persoon.

Pas recentelijk worden rouwverlofregelingen opgenomen in CAO’s, maar dat is nog geen gemeengoed. Uiteraard kan u zelf, in uw als te geformuleerd: worden volgt bijvoorbeeld kan rouwverlofregeling standaard Een regeling. ontwikkelen de aan geven invulling

  • Bij overlijden van de levenspartner/echtgenoot of een kind: twee kalenderweken met ingang van de sterfdag;
  • Bij overlijden van ouders, grootouders, broers of zusters (ook van de schoonfamilie): de sterfdag tot en met de dag van de uitvaart;
  • Bij overlijden van grootouders, kleinkinderen, broers, zusters, zwagers, schoonzusters, schoonzoons en schoondochters: de dag van de uitvaart.

In de praktijk is een standaard verlof van enkele dagen echter niet altijd voldoende: lang niet iedereen is daarna alweer direct in staat te werken.

Een flexibele rouwverlofregeling biedt medewerkers de mogelijkheid te rouwen naar behoefte. Afhankelijk van de regeling kan het flexibel rouwverlof bijvoorbeeld binnen twee jaar na het overlijden van een dierbare worden opgenomen, gedurende een periode van maximaal drie maanden. Het flexibel verlof kan op verschillende manieren geregeld worden. Lees meer hierover op de website van Yarden.

Weer aan het werk
Als iemand een dierbare moet missen, verdwijnt het werk vaak naar de achtergrond. Het belang van werk komt in een ander daglicht te staan. Ook wordt er vaak een drempel ervaren om weer terug te keren op het werk. Uw steun als werkgever is daarbij onmisbaar.

  • Het overlijden van dierbaren kan uw medewerker tijdelijk extra kwetsbaar maken: heb enig mededogen en houd rekening met de mogelijkheid dat de kwetsbaarheid leidt tot (een hoger) ziekteverzuim.
  • Zorg ervoor dat collega’s niet wegduiken en dat de rouwende medewerker niet geïsoleerd raakt binnen de afdeling. Informeer de collega’s over de aanstaande terugkeer van de nabestaande. Begeleid de rouwende medewerker bij terugkeer even persoonlijk naar de afdeling.
  • Praat met de medewerker: wat wil of verwacht hij van u? Blijf ook informeren naar de toestand van de rouwende (dit kan ook bij het koffieapparaat).
  • Bespreek ook eventuele bijkomstige problemen. Wellicht moet de werknemer plotseling alleen voor de kinderen zorgen of moet hij het huis uit.
  • Geef de rouwende de ruimte zijn verdriet te uiten en de kans zijn verhaal te doen wanneer hij daar behoefte aan heeft. Alleen al door de vraag ‘lukt het vandaag’ krijgt iemand de ruimte om verdrietig te mogen zijn. Dat is essentieel voor verwerking (ook op de sterfdag twee jaar na dato).
  • U kunt, als de medewerker dat wil, ook een collega aanwijzen met wie hij even naar de kantine kan gaan als hij behoefte heeft om te praten;

Er is nooit een aanwijsbaar moment waarop het verlies verwerkt is. Vaak wordt na twee à drie weken de druk weer volledig opgevoerd, terwijl de nabestaande misschien nog helemaal niet optimaal productief kan zijn. Bijvoorbeeld doordat hij last heeft van concentratieproblemen of gebrek aan energie. Blijf daarom met de medewerker in gesprek. Misschien voelt hij zich gelukkiger als de taken tijdelijk worden verlicht.

Voorkom afscheid van werk
Een tijdelijke aanpassing van werk of werktijden geeft de rouwende werknemer de tijd om langzaam te wennen aan de ingrijpende gebeurtenis in zijn leven. Het gebrek aan tijd en ruimte, onvoldoende begrip en medeleven en het gevoel te worden ontlopen, kan nare gevolgen hebben. Het kan leiden tot een langere verwerkingstijd, isolement, lichamelijke en psychische klachten, verminderde productiviteit en uiteindelijk ziekteverzuim. 

Jaarlijks verliezen tussen de 1650 en 1800 mensen een dierbare hebben verloren ook nog eens hun baan. Van de werknemers die hun partner verliezen, keert de helft niet volledig terug in zijn oude functie, blijkt uit een enquête van de Landelijke Stichting Rouwbegeleiding. De andere helft verdwijnt gedeeltelijk uit het arbeidsproces. Ze worden arbeidsongeschikt, nemen ontslag of worden ontslagen.

Ook het tegenovergestelde is mogelijk. Het kan zijn dat de werknemer op het eerste gezicht en naar eigen zeggen geen tijd en ruimte nodig heeft voor zijn rouwproces, maar direct weer (te) hard aan de slag gaat. Hier bestaat echter de kans dat iemand het verlies aan het ontkennen is. In dat geval dreigt het gevaar dat de werknemer later voor langere tijd raakt uitgeschakeld door een burnout.

Nog enkele tips

  • Heeft een van uw werknemers te maken gehad met een sterfgeval in zijn omgeving?
  • Condoleer de medewerker persoonlijk en/of schriftelijk;
  • Stel de direct leidinggevende en naaste collega’s op de hoogte;
  • Neem zelf initiatief naar een rouwende medewerker (‘bel me maar als je me nodig hebt’ werkt meestal niet);
  • Belangstelling voor het rouwproces wordt door de meeste mensen die een naaste hebben verloren, zeer op prijs gesteld. Noteel zo mogelijk de sterfdag in de agenda.
  • Weten u en/of collega’s niet wat zij moeten zeggen? Luisteren is al voldoende! Spreek de twijfel uit, dat is beter dan niets zeggen. Doodzwijgen is het ergste wat een rouwende kan overkomen.
  • De arbodienst kan een rol spelen in de begeleiding van een werknemer die een rouwproces doormaakt. Arbodiensten hebben psychologen in dienst die gespecialiseerd zijn in rouwverwerking of kunnen doorverwijzen naar zulke deskundigen.
Share on print
Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter

Lees ook…