Sinds de Wet toekomst pensioenen mag je 30% van je premiegrondslag gebruiken als jaarruimte. Daarvoor was dat 13,3%. De wet ging in op 1 juli 2023, maar de hogere jaarruimte geldt met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2023. In dit artikel rekenen we met de bedragen voor 2026.
Wat is jaarruimte?
Als je minder aanvullend pensioen opbouwt dan de overheid maximaal toestaat, heb je jaarruimte. Tot dat bedrag mag je premies voor een lijfrente aftrekken van je inkomen. Hoe hoog je jaarruimte is, reken je zelf uit, bijvoorbeeld met het Hulpmiddel lijfrentepremie van de Belastingdienst.
Hoeveel je precies opzij mag zetten voor aanvullend pensioen, hangt af van je inkomen in het voorgaande jaar en van het pensioen dat je al opbouwt. Het verschil tussen wat je al opbouwt en wat maximaal is toegestaan in jouw situatie, noemen we de jaarruimte.
Vooral zelfstandigen komen niet of nauwelijks aan het bedrag dat ze maximaal mogen inleggen. Veel zzp’ers bouwen niet of nauwelijks pensioen op. Bij werknemers in loondienst speelt dit minder, omdat de meeste werkgevers een pensioenregeling bieden.
Je kunt jaarruimte ook zien als een pensioentekort. Een probleem waar dus vooral zelfstandigen tegenaan lopen. Die zijn zelf verantwoordelijk voor hun pensioen, bijvoorbeeld via een lijfrenteverzekering, een lijfrenterekening of een lijfrentebeleggingsrecht. Aan de fiscale oudedagsreserve (FOR) kun je sinds 2023 niets meer toevoegen. Wil je weten wat voor jou de beste optie is? Doe dan onze Pensioenscan.
Waarom zou je de jaarruimte moeten benutten?
Idealiter gebruik je de jaarruimte waar die voor bedoeld is: je pensioen. Het is een manier om jaarlijks fiscaal voordelig geld opzij te zetten. Over het deel van je inkomen dat je wegzet voor aanvullend pensioen, betaal je nu geen belasting. Je trekt de premie af in je aangifte inkomstenbelasting over het jaar waarin je hebt betaald. De bedragen worden pas later belast, als de uitkeringen ingaan.
Een andere belangrijke reden om je jaarruimte te benutten is simpel: een extra inkomen bovenop je AOW als je met pensioen gaat, is in veel gevallen wenselijk.
Hoe bereken je jouw jaarruimte?
Jaarruimte bereken je altijd met je inkomen uit het voorgaande kalenderjaar. Voor de jaarruimte 2026 kijk je dus naar 2025. Je neemt 30% van je premiegrondslag: je inkomen (in 2026 telt maximaal € 137.800 mee) min de AOW-franchise. Bouw je ook pensioen op via een werkgever, dan gaat daar nog je pensioenaangroei af: 6,27 keer de factor A.
De AOW-franchise is het deel van je inkomen waarover je geen pensioen mag opbouwen, omdat je straks AOW ontvangt als je de AOW-leeftijd bereikt.
Voorbeeld jaarruimte berekenen (2026) voor aanvullend pensioen
Voor 2026 is de AOW-franchise voor lijfrente vastgesteld op € 19.172. Van je inkomen boven dit bedrag mag je 30% fiscaal voordelig in een lijfrente stoppen, tot een maximum.
Stel: je had in 2025 € 95.000 winst uit je onderneming, vóór ondernemersaftrek, en je bouwt geen pensioen op via een werkgever. Je trekt eerst de AOW-franchise af en past daarna 30% toe. Je jaarruimte voor 2026 is dan (€ 95.000 -€ 19.172) x 30% = € 22.748.
Je mag in 2026 dus maximaal € 22.748 aan lijfrentepremie aftrekken. Het maximum voor 2026 is € 35.589, maar daar kom je in dit voorbeeld niet aan. Je kunt het hele bedrag van € 22.748 fiscaal voordelig opzij zetten.
De bedragen voor 2026 op een rij:
- Percentage: 30% van de premiegrondslag
- AOW-franchise: € 19.172
- Maximaal inkomen dat meetelt: € 137.800, dus een maximale premiegrondslag van € 118.628
- Maximale jaarruimte: € 35.589
- Je kunt jaarruimte gebruiken tot 5 jaar na je AOW-leeftijd.
De AOW-franchise verandert elk jaar. De actuele en eerdere bedragen vind je in het overzicht van AOW-franchises van de Belastingdienst.
De AOW-franchise voor 2026
De AOW-franchise verandert elk jaar. Voor de jaarruimte 2026 is de AOW-franchise € 19.172. Het inkomen dat maximaal meetelt voor de jaarruimte is € 137.800.
Wat is reserveringsruimte?
De jaarruimte is het bedrag dat je ieder jaar belastingvriendelijk mag wegzetten voor extra pensioen. Een fiscaal voordeel waar niet iedereen gebruik van maakt. Het voordeel verdwijnt niet meteen als je het niet direct benut: het deel dat je niet gebruikt, telt mee in je reserveringsruimte.
De opgebouwde reserveringsruimte is in 2026 maximaal € 42.753.
Reserveringsruimte: van 7 naar 10 jaar
Sinds de Wet toekomst pensioenen mag je niet-gebruikte jaarruimte tot 10 jaar later alsnog belastingvriendelijk benutten. Dat was 7 jaar. In 2026 gaat het om niet-gebruikte jaarruimte uit 2016 tot en met 2025. Dit hoeft niet jaarlijks, maar mag bijvoorbeeld ook in één keer na een jaar of 8. Heb je zowel jaarruimte als reserveringsruimte? Gebruik dan eerst je reserveringsruimte, zodat oude jaarruimte niet verloren gaat.
Dat is interessant voor ondernemers en zzp’ers met een wisselend jaarinkomen. Na een paar magere jaren kun je de onbenutte jaarruimte in betere jaren alsnog in een lijfrente stoppen.
Ook na je AOW-leeftijd mag je nog lijfrentepremie inleggen, tot 5 jaar na het bereiken van de AOW-leeftijd. Voorheen lag die grens bij de AOW-leeftijd.
Wat is fiscale jaarruimte?
Met fiscale jaarruimte wordt meestal de optelsom van je jaarruimte en je reserveringsruimte bedoeld. Samen bepalen ze hoeveel lijfrentepremie je maximaal mag aftrekken.
Waarom werd de fiscale jaarruimte zo fors verruimd?
De verruiming hoort bij de Wet toekomst pensioenen, die ook zelfstandigen meer mogelijkheden geeft om fiscaal voordelig pensioen op te bouwen. Tegelijk is per 1 januari 2023 de FOR (fiscale oudedagsreserve) afgeschaft. Met de FOR kon je als ondernemer jaarlijks een deel van je winst reserveren voor je oudedag en zo belasting uitstellen. Sinds 2023 kun je daar niets meer aan toevoegen. Een opgebouwde FOR mag op je balans blijven staan, en je kunt die omzetten in een lijfrente.
3 pijlers oudedagsvoorzieningen en pensioenen
Het Nederlandse systeem voor oudedagsvoorzieningen en pensioenen kent 3 pijlers:
- 1ste pijler: AOW (basispensioen voor iedereen)
- 2e pijler: Pensioenopbouw via de werkgever
- 3e pijler: Aanvullend pensioen opbouwen in privé (waaronder dus ook zelfstandigen)
De meeste Nederlanders werken in loondienst en bouwen pensioen op via de tweede pijler. Zelfstandigen hebben meestal geen werkgeverspensioen en bouwen pensioen op via de derde pijler. Biedt het pensioenfonds van jouw branche die mogelijkheid, dan kun je je als zelfstandige ook vrijwillig daarbij aansluiten. Dat is een proef die loopt tot 1 juli 2028.
De nieuwe regels hebben vooral gevolgen voor de pensioenopbouw van zelfstandigen. De maximale lijfrenteaftrek ging van 13,3% naar 30% van de premiegrondslag, waardoor je jaarlijks een veel groter bedrag fiscaal voordelig in je aanvullende pensioenpot kunt storten.
De maximale jaarruimte is daardoor ook flink hoger: in 2026 is die € 35.589. Hoeveel je precies mag wegzetten, hangt af van je inkomen in het vorige kalenderjaar.
Was je inkomen in 2025 bijvoorbeeld € 200.000? Dan telt maar € 137.800 mee. Na aftrek van de AOW-franchise van € 19.172 blijft € 118.628 over. Daarvan is 30% afgerond € 35.589. Meer jaarruimte dan dat maximum heb je in 2026 niet.
Wat zijn alternatieven voor het aanvullen van een pensioentekort?
Vergeet niet dat je bij geld dat je met jaarruimte in een lijfrente stopt, in principe niet meer kunt tot de lijfrente wordt uitgekeerd. Afkopen kan vaak wel, maar dan betaal je belasting over de afkoopsom en meestal ook revisierente.
Zet je liever geen geld weg in een lijfrente voor tientallen jaren en spaar je liever flexibel voor je pensioen? Dan kun je ook sparen of beleggen in box 3. Je mist dan wel het belastingvoordeel dat je de inleg mag aftrekken van je inkomen, en je betaalt mogelijk belasting in box 3 over je vermogen.
