CPB waarschuwt: zelfstandigen veel kwetsbaarder bij inkomensverlies
Zelfstandigen zijn financieel minder weerbaar dan werknemers wanneer het inkomen plots wegvalt. Dat blijkt uit een nieuwe stresstest van het Centraal Planbureau (CPB). Na baanverlies of arbeidsongeschiktheid kan 70% van de ondernemers de vaste en noodzakelijke lasten nog twee jaar betalen. Bij werknemers ligt dat aandeel aanzienlijk hoger, mede door loondoorbetaling bij ziekte en het recht op een WW-uitkering.
Zonder arbeidsongeschiktheidsverzekering kan 15% van de zelfstandigen de vaste lasten slechts enkele maanden dragen. Een publieke arbeidsongeschiktheidsverzekering met een wachttijd van één jaar verbetert dit beeld, maar laat nog steeds een grote groep financieel kwetsbaar achter.
Volgens het CPB lopen vooral zzp’ers, jongeren, huurders en alleenverdieners extra risico. Zij hebben vaak kleinere buffers en een beperkter sociaal vangnet. Het onderzoek onderstreept hoe snel financiële stress kan ontstaan als het inkomen onverwacht wegvalt.
Bron: Centraal Planbureau (CPB), Stresstest baanverlies en arbeidsongeschiktheid.
Advies van De Zaak: Zie dit niet als een theoretisch risico. Breng nú in kaart hoe lang je je vaste lasten kunt betalen als je inkomen wegvalt en kijk daarbij verder dan alleen spaargeld. Heb je geen AOV? Overweeg dan minimaal een financiële buffer of een verzekering met langere wachttijd. Ook een combinatie met een broodfonds kan uitkomst bieden. Wie dit pas regelt ná een inkomensschok, is vaak te laat.
Eén op tien ondernemers zwaar in de schulden: stilzitten is geen optie
Een op de tien ondernemers kampt met zware schulden, vaak (deels) opgebouwd tijdens de coronaperiode. Dat blijkt uit een recente peiling van RTL Z en het RTL Nieuwspanel onder ruim 3.000 ondernemers. Bij 3% staat het voortbestaan van het bedrijf zelfs direct op het spel.
Hoewel schulden bij ondernemen kunnen horen, blijkt de nasleep van de pandemie voor veel ondernemers hardnekkig. Ondernemers met acute geldproblemen hebben relatief vaak nog een openstaande coronaschuld. Eind 2025 liepen er bij de Belastingdienst nog zo’n 90.000 betalingsregelingen, met een totaalbedrag van circa € 3,9 miljard. Veel van deze regelingen lopen door tot 2027.
De financiële druk blijft niet zonder gevolgen. 71% van de ondernemers met schulden geeft aan ook mentale of fysieke klachten te ervaren. Schaamte speelt daarbij een grote rol: slechts één op de vier ondernemers zoekt hulp, meestal binnen het eigen netwerk. Officiële instanties worden nauwelijks benaderd, mede door onduidelijkheid over loketten en het gevoel dat maatwerk ontbreekt.
Toch zijn er vaak meer opties dan ondernemers denken. Volgens schuldhulporganisaties zijn veel bedrijven in de kern levensvatbaar, maar vastgelopen door een paar slechte jaren. Met actuele cijfers en een realistisch toekomstplan blijkt maatwerk bij schuldeisers – inclusief de Belastingdienst – in de praktijk soms wel degelijk mogelijk.
Bron: RTL Z / RTL Nieuwspanel (januari 2026).
Advies van De Zaak: Blijf niet doormodderen. Heb je schulden of betalingsstress, breng je cijfers scherp in beeld en zoek op tijd hulp, ook als dat ongemakkelijk voelt. Wacht je te lang, dan slinkt je onderhandelingsruimte snel. Levensvatbare bedrijven hebben vaak meer opties dan ze zelf denken, maar alleen als je het gesprek durft aan te gaan.
Steeds minder starters, steeds meer stoppers: wat betekent dit voor jouw bedrijf?
De groei van het aantal bedrijven in Nederland is in 2025 vrijwel tot stilstand gekomen. Op 1 januari 2026 telde de Kamer van Koophandel 2,6 miljoen vestigingen: slechts 1 procent meer dan een jaar eerder. Dat betekent dat het totaal nog groeit, maar aanzienlijk trager dan in eerdere jaren.
Die afvlakking komt door beweging aan beide kanten. In 2025 startten 10 procent minder ondernemers dan in 2024, terwijl het aantal bedrijfsbeëindigingen 18 procent hoger lag dan een jaar eerder. Vooral onder zzp’ers is die verschuiving zichtbaar: zij stopten 19 procent vaker, terwijl de instroom van nieuwe zelfstandigen met 13 procent daalde. Het resultaat is geen krimp, maar wel een ondernemerslandschap met minder vernieuwing en dynamiek.
Opvallend is dat het aantal faillissementen juist met 21 procent daalde. Volgens experts betekent dit niet dat het beter gaat, maar dat ondernemers eerder en bewuster besluiten te stoppen voordat de situatie financieel onhoudbaar wordt.
Stoppen is óók ondernemen
De KVK ziet dat ondernemers die willen stoppen vaak onderschatten wat daarbij komt kijken. Uitschrijven is pas het begin: fiscale afwikkeling, schulden, contracten en aansprakelijkheden blijven vaak nog doorlopen. Ondernemersadviseur Christiaan Hazelaar benadrukt dat een zorgvuldige beëindiging cruciaal is om problemen achteraf te voorkomen.
Bron: Kamer van Koophandel (KVK)
Advies van De Zaak: Zie deze cijfers als een signaal om scherp te sturen. Twijfel je over doorgaan, groeien of stoppen? Breng je cijfers, verplichtingen en toekomstscenario’s nú helder in beeld. Wachten vergroot de risico’s. Tijdig bijsturen of bewust stoppen is vaak financieel verstandiger dan doormodderen.
Youngtimerregeling fors ingeperkt: dit is wat er vanaf 2027 verandert
De fiscale voordelen van zakelijk rijden in een youngtimer verdwijnen voor veel ondernemers vrijwel volledig. Het kabinet heeft besloten dat de youngtimerregeling vanaf 1 januari 2027 alleen nog geldt voor auto’s van 25 jaar en ouder. Auto’s van 15 tot 24 jaar vallen dan buiten de regeling
Tot en met 2026 blijft de huidige regeling in de praktijk nog van kracht. Voor youngtimers betaal je dan 35% bijtelling over de dagwaarde van de auto. Vanaf 2027 betaal je voor dezelfde auto ineens 22% bijtelling over de oorspronkelijke cataloguswaarde. Dat verschil kan oplopen tot duizenden euro’s per jaar.
Overgangsrecht in 2026: geen tijdelijke terugval
Omdat de leeftijdsgrens in 2026 opschuift van 15 naar 16 jaar, zou zonder extra maatregel een deel van de auto’s in 2026 tijdelijk buiten de regeling vallen. Dat vindt het kabinet ongewenst. Daarom geldt er overgangsrecht voor 2026.
In 2026 mag je de 35% bijtelling over de dagwaarde blijven toepassen als:
- de auto al in 2025 ter beschikking is gesteld,
- de auto in 2025 15 jaar of ouder was, en
- de auto in 2026 bij dezelfde werknemer of IB-ondernemer blijft.
Hierdoor ontstaat er in 2026 géén tijdelijke terugval naar bijtelling over de cataloguswaarde.
Wat betekent dit concreet?
Rijd je nu zakelijk in een oudere auto van bijvoorbeeld 18 jaar? Dan blijft dat fiscaal aantrekkelijk tot en met 2026. Vanaf 2027 wordt diezelfde auto ineens een stuk duurder in de bijtelling, terwijl de gebruikskosten gelijk blijven.
De maatregel raakt vooral zzp’ers en mkb’ers die bewust kiezen voor een betaalbare auto met lage bijtelling. Volgens de branche gaat het om tienduizenden zakelijke rijders en een mogelijk fors waardeverlies van bestaande youngtimers. De opbrengst gebruikt het kabinet om de lage bijtelling voor elektrische auto’s langer te behouden.
Advies van De Zaak: Rijd je nu een youngtimer of overweeg je er één te kopen? Kijk dan verder dan 2026. Maak nú een meerjarenberekening: wat kost deze auto je vanaf 2027 aan bijtelling? In sommige gevallen is het slim om vóór 2027 over te stappen, anders te financieren of een alternatief (zoals elektrisch of privé rijden) te overwegen. Wachten tot de regels ingaan, betekent vaak dat je te laat bent om nog fiscaal te sturen.
Belangrijke data voor ondernemers
- 31 januari: uiterste aangifte- en betaaldatum btw 4e kwartaal 2025
- 31 januari: uiterste aangifte- en betaaldatum btw december 2025
- 31 januari: uiterste datum aanleveren Uitbetaalde Bedragen aan Derden (UBO)
- 14 t/m 22 februari: voorjaarsvakantie scholen regio’s midden en zuid
- 21 februari t/m 1 maart: voorjaarsvakantie scholen regio noord
- 18 februari: start ramadan
- 28 februari: uiterste aangifte- en betaaldatum btw januari 2026
