LONGREAD – Slim schenken en nalaten als ondernemer: zo betaal je in 2026 zo min mogelijk schenk- en erfbelasting

Deel 1: Schenken bij leven

Wat is een schenking?

Een schenking of gift is een overeenkomst zonder tegenprestatie. Je geeft iemand of een organisatie een geldbedrag of iets anders van waarde (een gift in natura) en krijgt daar niets voor terug. Doe je als ondernemer een gift of donatie vanuit je bedrijf, dan noemen we dat zakelijk schenken. Daarnaast kun je als privépersoon schenken, bijvoorbeeld aan je kinderen. Voor beide routes gelden eigen fiscale regels.

Zakelijk schenken: welke giften zijn aftrekbaar?

Schenkingen met bedrijfsbelang

Schenkingen met een duidelijk bedrijfsbelang worden als bedrijfskosten gezien en zijn volledig aftrekbaar. Denk aan uitgaven aan marketing, zoals de sponsoring van de plaatselijke sportvereniging. Dit geldt voor eenmanszaken, bv’s, vof’s en andere rechtsvormen. Hetzelfde geldt voor giften waar je als schenkende ondernemer mogelijk belang bij hebt, zoals een instelling die jongeren met een achterstand aan het werk helpt: goed voor het personeelsaanbod in de regio en daarmee voor jou als ondernemer.

Schenken aan goede doelen (ANBI’s)

Ondernemers met een eenmanszaak of vof: giften aan een goed doel kun je via de zaak betalen, maar ze worden als privé-gift verwerkt in je aangifte inkomstenbelasting. Voor eenmalige giften geldt een drempel van 1 procent van je verzamelinkomen (van jou en je partner samen) en minimaal € 60. Wat je daarboven geeft, mag je aftrekken tot een maximum van 10 procent van je drempelinkomen.

Ondernemers met een bv of nv: je kunt de gift door je bv laten betalen. Vennootschappen mogen tot 50 procent van de totale winst aan giften aftrekken, met een maximum van € 100.000. Dit is vooral interessant bij gewone giften, omdat je dan geen giftendrempel hebt. Betaal je de gift privé, dan verwerk je deze als aftrekpost in je aangifte inkomstenbelasting – vooral aantrekkelijk bij periodieke schenkingen.

Extra aftrek voor culturele ANBI’s: doe je een gift aan een culturele ANBI, dan mag je het bedrag met 50 procent verhogen bij het berekenen van je aftrek. De extra aftrek is maximaal € 2.500. Bij de Belastingdienst kun je controleren of een organisatie een (culturele) ANBI is.

Periodieke giften

Een gift is periodiek als je jaarlijks of maandelijks hetzelfde bedrag geeft aan een instelling. Periodieke giften aan ANBI’s zijn voor ondernemers aftrekbaar; sinds 2025 geldt een limiet van € 1.500.000 per kalenderjaar. 

Voor alle giften geldt: leg ze vast in een schenkingsakte, bij de notaris of via een eigen overeenkomst met de instelling. Giften in contanten zijn niet aftrekbaar. Let op: voor verenigingen geldt de giftenaftrek alleen voor periodieke giften van minimaal 5 jaar, vastgelegd in een overeenkomst, en de vereniging moet minimaal 25 leden en rechtsbevoegdheid hebben.

Privé belastingvrij schenken in 2026

Als ondernemer ben je natuurlijk ook privépersoon. Net als iedereen mag je jaarlijks een bedrag belastingvrij schenken:

• Aan (pleeg- en stief)kinderen: € 6.908 per jaar.
• Aan andere personen (bijvoorbeeld kleinkinderen of derden): € 2.769 per jaar.

Over deze bedragen hoeft geen aangifte schenkbelasting te worden gedaan.

Eenmalig verhoogde vrijstelling

Voor een eenmalige schenking aan een kind tussen de 18 en 40 jaar (of met een partner in die leeftijd) gelden hogere vrijstellingen. In 2026 is dat € 33.129 voor een vrij te besteden doel en € 69.009 voor een dure studie. Voorwaarde is dat het kind niet eerder een verhoogde vrijstelling van de ouders heeft gebruikt.

Schenk je meer? Deze tarieven gelden in 2026

Geef je meer dan de vrijstelling, dan betaal je schenkbelasting over het meerdere:

• Kinderen: 10% tot € 158.669, 20% daarboven.
• Kleinkinderen: 18% tot € 158.669, 36% daarboven.
• Overige verkrijgers: 30% tot € 158.669, 40% daarboven.

Deel 2: Erven en erfbelasting

Wat is erfbelasting?

Erfbelasting (ook wel successierecht) is een belasting die nabestaanden betalen over de waarde van een erfenis. De belasting wordt berekend over de nettowaarde van de erfenis – na aftrek van schulden en uitvaartkosten – en over het deel dat na de vrijstelling overblijft. De waarde wordt bepaald op het moment van overlijden, ongeacht wanneer de verdeling plaatsvindt. De erflater is de overledene; de erfgenaam of legataris is de ontvanger die de erfbelasting betaalt.

Tarieven erfbelasting 2026

Hoeveel erfbelasting je betaalt, hangt af van de waarde van de erfenis en je relatie met de overledene. De tarieven zijn progressief:

• Partners, ouders en (pleeg- of stief)kinderen: 10% tot € 158.669, 20% daarboven.
• (Achter)kleinkinderen: 18% tot € 158.669, 36% daarboven.
• Overige erfgenamen (zoals broers, zussen, neven en nichten): 30% tot € 158.669, 40% daarboven.

Vrijstellingen erfbelasting 2026

• Echtgenoot / geregistreerd partner / samenwonend partner: € 828.035
• Kind / pleegkind / stiefkind / kleinkind: € 26.230
• Kind met een beperking (extra voorwaarden): € 78.671
• Ouders: € 62.110
• Achterkleinkind: € 2.769
• Andere erfgenamen (bijvoorbeeld broer, zus, neef, nicht): € 2.769

In sommige gevallen gelden extra vrijstellingen, zoals bij nalaten aan goede doelen. Bij bedrijfsopvolging gelden speciale regels (zie deel 4).

Aangifte erfbelasting: zelf verantwoordelijk

Ontvang je een erfenis? Dan ben je zelf verantwoordelijk voor de aangifte erfbelasting. Die doe je via een online formulier bij de Belastingdienst, binnen 20 maanden na het overlijden. Vind je dit ingewikkeld, schakel dan een specialist in, zoals een notaris of fiscaal expert. Zo voorkom je onnodige fouten.

Deel 3: Dit is veranderd in 2026 voor schenk- en erfbelasting

1. Ongelijke verdeling huwelijksgemeenschap / verrekenbeding. Wijkt bij ontbinding van een huwelijksgemeenschap (door overlijden of scheiding) de verdeling af van 50/50 – bijvoorbeeld door een finaal verrekenbeding – dan wordt het deel boven de 50% belast als schenking of erving.
2. Schenkingen kort vóór overlijden (180 dagen). Deze schenkingen worden voortaan uitsluitend gezien als verkrijging via erfrecht (erfbelasting). Er geldt geen aparte aangifte schenkbelasting meer in die gevallen.
3. Aangiftetermijn erfbelasting verlengd. De termijn gaat van 8 naar 20 maanden. Pas daarna hoeft belastingrente te worden betaald over de erfenis.
4. Gelijke behandeling van biologische kinderen. Biologische kinderen die niet officieel als kind zijn erkend, kunnen voortaan toch gebruikmaken van de verhoogde vrijstellingen en lagere tarieven. Voorwaarde is dat het biologische ouderschap kan worden aangetoond.

Deel 4: Speciaal voor ondernemers

Bedrijf schenken of nalaten: de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)

Schenk je aandelen van je bedrijf of erft iemand je onderneming, dan moet de ontvanger daar normaal gesproken schenk- of erfbelasting over betalen. Voor familiebedrijven bestaat de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR): dankzij deze regeling hoeft over een groot deel van de waarde van de onderneming geen schenk- of erfbelasting te worden betaald.

In 2026 is de maximale vrijstelling € 1.543.500 (in 2025: € 1.500.000). Boven dat bedrag geldt een vrijstelling van 75%. Voor bedrijfsmiddelen met gemengd (zakelijk en privé) gebruik is het vrijstellingsbedrag € 103.000. De regeling kent bovendien een doorschuifmechanisme voor de inkomstenbelasting, waarbij de bedrijfsopvolger de eventueel verschuldigde inkomstenbelasting overneemt. Zonder de BOR zou bij bedrijfsoverdracht zowel schenk- of erfbelasting én inkomstenbelasting verschuldigd zijn.

Stel als ondernemer een goed testament op

Met een goed testament bespaar je op erfbelasting en voorkom je gedoe. Je legt de verdeling van je bezittingen duidelijk vast, zodat er geen misverstanden of conflicten ontstaan tussen erfgenamen. Bovendien kun je met een slim opgesteld testament optimaal gebruikmaken van vrijstellingen en zo de belastingdruk verlagen. Voor ondernemers is dit extra belangrijk: je bepaalt er ook mee wat er met je bedrijf gebeurt.

Pensioen en erfbelasting

Over uitkeringen uit een lijfrente of pensioen hoeft geen erfbelasting te worden betaald. Let wel: een hogere uitkering kan ervoor zorgen dat een geregistreerd partner meer erfbelasting moet betalen, doordat de partnervrijstelling wordt verlaagd.

Deel 5: Zo bespaar je op schenk- en erfbelasting – praktische tips

• Schenk jaarlijks binnen de vrijstellingen. Door elk jaar belastingvrij te schenken aan je kinderen of kleinkinderen verlaag je stap voor stap de latere erfenis – en dus de erfbelasting voor je erfgenamen.
• Benut de eenmalig verhoogde vrijstelling. Een grote belastingvrije schenking voor een woning, studie of vrij doel kan veel belasting schelen.
• Leg grote schenkingen schriftelijk vast. Zo voorkom je discussie met de Belastingdienst en tussen familieleden.
• Draag je bedrijf over via de BOR. De vrijstelling van ruim € 1,5 miljoen maakt bedrijfsoverdracht binnen de familie fiscaal aantrekkelijk.
• Stel een goed testament op en laat je adviseren door een notaris of fiscaal adviseur, zeker bij grote schenkingen of bedrijfsoverdracht. De regels zijn ingewikkeld en de bedragen groot: goed advies verdient zichzelf snel terug.

Veelgestelde vragen

Wat kost een schenkingsovereenkomst?

Een schenkingsovereenkomst als notariële akte kost gemiddeld € 400.

Kan een schenking zonder notaris?

Ja, schenkingen moeten schriftelijk worden vastgelegd, maar dat kan ook zonder notariële akte. Dat is een stuk voordeliger. Op MijnZaak download je voor € 79 een juridisch kloppende schenkingsovereenkomst.

Wanneer doe ik aangifte erfbelasting?

Binnen 20 maanden na het overlijden, via het online aangifteformulier van de Belastingdienst.

Conclusie

Of je nu privé wilt schenken, zakelijk wilt geven aan een goed doel of je bedrijf wilt overdragen aan de volgende generatie: met de juiste kennis van vrijstellingen en regelingen betaal je in 2026 aanzienlijk minder schenk- en erfbelasting. Begin op tijd, leg afspraken vast en laat je bij grote bedragen adviseren door een fiscaal expert.