Een online werkplek, ook wel digitale werkplek genoemd, is een werkomgeving in de cloud: je mail, bestanden en programma's staan op servers van een leverancier en je logt in vanaf elk apparaat met internet. De leverancier zorgt voor de techniek. Wat er met klantgegevens gebeurt, wie er kan inloggen en of je medewerker thuis gezond werkt, blijft jouw verantwoordelijkheid.

Wat is een online werkplek?

Je werkt niet meer vanaf een server in de meterkast, maar in software die een leverancier via internet aanbiedt.

Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) onderscheidt twee soorten:

  • Een kant-en-klaar pakket. Daarin zit meestal opslagruimte, mail en agenda, en software om samen aan documenten te werken. Het basispakket is soms gratis, voor meer opslag en programma's betaal je.
  • Een werkplek op maat. Een IT-leverancier stelt dan een omgeving samen met de programma's die jouw bedrijf nodig heeft.

Welke clouddiensten er nog meer zijn, lees je in de 5 belangrijkste cloudoplossingen voor ondernemers.

Wat levert werken in de cloud op?

Je kunt op kantoor, thuis en onderweg bij dezelfde bestanden. Gaat een laptop stuk, dan ben je niets kwijt. Heb je meer opslag nodig, dan hoef je geen apparatuur te kopen. Collega's werken tegelijk in hetzelfde document, dus je mailt geen versies meer heen en weer.

Het nadeel: valt de dienst of je internet uit, dan kun je niet bij je bestanden. Volgens het NCSC is die kans niet per se groter dan bij een storing in je eigen IT.

Wat regelt de leverancier en wat blijft bij jou?

Hoe de taken precies verdeeld zijn, staat in je contract. Meestal ziet het er zo uit:

Infographic: wat de leverancier van een online werkplek regelt en wat bij jou blijft
OnderdeelMeestal bij de leverancierBlijft bij jou
Bestanden en back-upOpslag, vaak op meerdere systemenAfspreken hoe vaak de back-up draait, hoe ver je terug kunt en of het herstel wordt getest
InloggenGebruikersnaam, wachtwoord en vaak een tweede controleDe tweede stap aanzetten voor iedereen en per medewerker bepalen waar die bij mag
PersoonsgegevensDe gegevens beveiligen zoals afgesprokenEen verwerkersovereenkomst sluiten en een datalek binnen 72 uur melden
StoringenDe storing verhelpenVastleggen hoe snel, en weten wat je zelf doet als de dienst uitvalt
ThuiswerkplekNietsZorgen voor een werkplek die aan de arboregels voldoet

Persoonsgegevens in de cloud: zonder verwerkersovereenkomst ben je in overtreding

Staan er namen, adressen of salarissen in je online werkplek, dan verwerkt de leverancier persoonsgegevens voor jou. De privacywet AVG verplicht jullie om daarover schriftelijke afspraken te maken in een verwerkersovereenkomst. Werk je zonder die afspraken met een verwerker, dan ben je volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) in overtreding.

De leverancier mag de overeenkomst opstellen, maar jij blijft verantwoordelijk. Lees dus wat erin staat over beveiliging, over bedrijven die de leverancier zelf inschakelt en over wat er met je gegevens gebeurt als je opzegt. Hoe je de rest van je privacyzaken regelt, staat in privacyregels voor ondernemers in 7 stappen.

Een datalek bij de leverancier meld je zelf

Lekt je leverancier gegevens van jouw klanten of personeel, dan moet jij dat bij de AP melden. Dat doe je binnen 72 uur nadat je van het lek weet. Melden hoeft alleen niet als het niet waarschijnlijk is dat het lek een risico oplevert voor de mensen om wie het gaat. Weekend, vakantie of drukte zijn volgens de AP geen geldige reden om te laat te zijn.

Je kunt de leverancier schriftelijk machtigen om namens jou te melden. Ook dan blijf jij wettelijk verantwoordelijk voor de melding.

Amerikaanse leverancier? Controleer het Data Privacy Framework

Persoonsgegevens mag je naar de Verenigde Staten doorgeven als de leverancier meedoet aan het Data Privacy Framework en het product dat jij afneemt daaronder valt. Dat controleer je op de website van het framework. Doet de leverancier niet mee, dan heb je volgens de AP een modelcontract nodig, en zo nodig extra maatregelen zoals versleuteling.

Zo houd je onbevoegden buiten de deur

Een online werkplek is bereikbaar voor iedereen met de juiste inloggegevens. Ook voor een crimineel die een wachtwoord heeft buitgemaakt. Het NCSC noemt in zijn 5 basisprincipes van digitale weerbaarheid inloggen zonder tweede stap als een van de manieren waarop het misgaat.

  • Zet tweestapsverificatie aan voor iedereen. Naast het wachtwoord is dan een code of een app op de telefoon nodig.
  • Geef medewerkers alleen toegang tot wat ze voor hun werk nodig hebben. Trek de toegang in op de dag dat iemand vertrekt.
  • Test je back-up. Het NCSC raadt de 3-2-1-regel aan: 3 versies van je gegevens, op 2 soorten opslag, waarvan 1 op een andere locatie. Vraag je leverancier hoe ver je terug kunt en laat een keer een bestand terugzetten.

Bij de meeste cyberincidenten speelt volgens het NCSC een mens een rol. Spreek dus af bij wie je medewerkers een fout melden. Meer maatregelen staan in cybercrime voorkomen in 5 stappen.

Hybride werken: de thuiswerkplek valt onder de arboregels

Met een online werkplek kan je personeel thuis werken. Ook daar moet je volgens het Arboportaal zorgen voor een gezonde en veilige werkplek, voor zover dat redelijk is.

  • Heeft je medewerker thuis geen goede werkplek, dan stel jij die beschikbaar. Denk aan een bureaustoel, een werktafel en verlichting.
  • Bij een laptop horen een los toetsenbord, een muis en zo nodig een beeldscherm.
  • Neem de risico's van beeldschermwerk thuis op in je risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E).
  • Geef medewerkers die aan een beeldscherm werken de kans op een oogonderzoek: bij de start, daarna geregeld en bij klachten aan de ogen.

De volledige uitleg staat in de arboregels voor thuiswerken.

Voor de extra kosten van thuiswerken mag je in 2026 € 2,45 per thuiswerkdag onbelast vergoeden. Werkt iemand 2 dagen per week thuis, dan is dat bij 46 werkweken 92 dagen en € 225,40 per jaar. Die 46 weken zijn een aanname: tel zelf de echte thuiswerkdagen. De voorwaarden lees je in thuiswerkvergoeding 2026.

Advies van De Zaak: Begin bij de afspraken en niet bij de software. Vraag elke leverancier vóór de offerte om drie dingen op papier: de verwerkersovereenkomst, hoe ver je terug kunt in de back-up en waar je gegevens staan. Krijg je daar geen duidelijk antwoord op, kies dan een andere leverancier.

Een online werkplek inrichten in 6 stappen

  1. Zet op een rij welke gegevens en programma's je elke dag nodig hebt, en waar persoonsgegevens in staan.
  2. Kies een pakket of maatwerk. Vergelijk leveranciers op beschikbaarheid, back-up, hulp bij storingen en de plek waar je gegevens staan.
  3. Leg de afspraken schriftelijk vast en sluit de verwerkersovereenkomst.
  4. Stel de toegang in: tweestapsverificatie voor iedereen, en per medewerker alleen de mappen en programma's die nodig zijn.
  5. Regel het thuiswerken. Controleer de thuiswerkplekken, werk je RI&E bij en spreek af wie wanneer op kantoor is.
  6. Oefen. Laat een bestand terugzetten uit de back-up en spreek af wie een datalek meldt.

Overstappen naar een andere leverancier wordt goedkoper. Vanaf 12 januari 2027 mogen cloudaanbieders volgens de Europese Commissie geen kosten meer rekenen voor een overstap of voor het meenemen van je gegevens. Dat staat in de Europese Data Act.

Nieuwe regels voor je bedrijf staan in onze nieuwsbrief.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een online werkplek en een digitale werkplek?

Er is geen verschil. Online werkplek, digitale werkplek en cloudwerkplek zijn namen voor een werkomgeving waarin mail, bestanden en programma's bij een leverancier in de cloud staan.

Wat kost een online werkplek per maand?

Een officieel tarief bestaat niet. De basisversie van een kant-en-klaar pakket is soms gratis en je betaalt meer naarmate je meer opslag en programma's afneemt. Een hogere beschikbaarheid is volgens het NCSC meestal duurder. Vraag een prijs per gebruiker en reken die om naar een jaarbedrag voor je hele team.

Wat zijn de wettelijke regels voor een thuiswerkplek?

De thuiswerkplek moet ergonomisch zijn ingericht en voldoen aan de regels voor beeldschermwerk uit het Arbobesluit. Heeft je medewerker thuis geen goede werkplek, dan moet jij die als werkgever beschikbaar stellen. De risico's van beeldschermwerk thuis horen ook in je RI&E te staan.

Heeft mijn medewerker recht op thuiswerken?

Nee, wel het recht om erom te vragen. Een medewerker die minstens 26 weken in dienst is, kan volgens de Wet flexibel werken schriftelijk vragen om thuis te werken, uiterlijk twee maanden voor de gewenste datum. Je mag weigeren, maar je moet het verzoek overwegen en bij een afwijzing overleggen. Beslis je niet uiterlijk een maand voor die datum, dan geldt het verzoek als toegewezen. Deze regels gelden niet voor werkgevers met minder dan 10 werknemers.