Er zijn talloze voorbeelden van monumentale gebouwen die een nieuw leven hebben gekregen. De kauwgomballenfabriek in Amsterdam werd een nieuwe bedrijfsruimte. In Utrecht zijn plannen om van twee oude watertorens woningen en horecagelegenheden te maken. Die ontwikkeling wordt gestimuleerd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap; sinds 1 oktober kunnen eigenaren en belanghebbenden van monumenten gebruik maken van een potje van 2,4 miljoen euro om te kijken of een herbestemming van een monumentaal pand haalbaar is.
Maar een zaak in zo’n monument, zitten daar geen haken en ogen aan? “Je moet als ondernemer voldoen aan de standaardeisen die gelden voor jouw zaak. Daarnaast gelden er bepaalde regels voor monumenten”, weet Simon Olierook, die particulieren en bedrijven adviseert namens Monument & Recht. “Wanneer een pand is aangewezen door de overheid als monument, dan val je in strengere regelgeving voor verbouwen. Zo krijg je te maken met een extra vergunning bij eventuele wijzigingen van het pand. Dat wordt meestal op gemeentelijk niveau getoetst.”
Oerwoud
Het klinkt misschien wel leuk, zo’n ouderwets pand. Maar beland je niet in een oerwoud van regeltjes? “Ja, voor iedere wijziging moet je toestemming vragen”, zegt Olierook. “Over wat de te beschermen aspecten zijn: een oud plafond, de karakteristieke gevel. Maar als alles goedgekeurd is, kun je het reguliere onderhoud gewoon zelf doen, mits het materiaal en de kleur niet wijzigt. En het is aan te raden om in een vroeg stadium te overleggen met de betrokken instanties, zoals de gemeente en monumentenzorg. En als zij een besluit hebben genomen over een herbestemming of vergunning, ga daar dan niet tegen in beroep. Dat is meestal zinloos.”
1 euro
Bjørn Koot maakte bijna 10 jaar geleden samen met enkele compagnons van het Utrechtse Fort aan de Klop een horeca-gelegenheid. “Die forten kwamen beschikbaar voor ondernemers toen de gemeente er een nieuwe bestemming voor wilde. Ik geloof dat de acht forten voor het symbolische bedrag van 1 euro verkocht werden, met de afspraak dat die forten daarna geëxploiteerd zouden worden. Nou, dat hebben we toen gedaan.”
Sommige forten bieden tegenwoordig onderdak aan wijnhandels, outdoor activiteiten of horeca. “Eerst was er de renovatie, we moesten het pand in oorspronkelijke staat terugbrengen”, zegt Koot. “Dat was best kostbaar. Daarna mochten we de inrichting echter zelf invullen. Onze regels en vergunningen zijn verder dezelfde als in een kroeg. Het enige nadeel van ons fort is de koelcel: die moest apart en staat dus 80 meter verderop. Dat is geen enorme ramp. Wij vinden deze locatie nog altijd een voordeel, want op deze bijzondere plek hoef je je zaak snel uniek te maken. Dat is ie al!”
