Een werknemer ontslaan mag alleen als je er een goede reden voor hebt, en die reden bepaalt welke weg je moet volgen. Is er te weinig werk of is iemand langer dan 2 jaar ziek, dan vraag je toestemming aan UWV. Functioneert iemand niet of is de verhouding verstoord, dan beslist de kantonrechter. Word je het samen eens, dan leg je dat vast in een vaststellingsovereenkomst. Bij elke weg hoort een andere brief.

Welke route hoort bij welke reden?

UWV of de kantonrechter toetst een ontslag vooraf. Volgens de ontslagregels van de Rijksoverheid hoeft dat niet als de werknemer schriftelijk instemt, in de proeftijd, bij ontslag op staande voet en bij het bereiken van de AOW-leeftijd.

Infographic: welke ontslagroute hoort bij welke reden, in vijf vragen
RedenRouteWat je op papier zetTransitievergoeding
Minder werk, reorganisatie, bedrijf stopt of verhuistOntslagvergunning van UWVOntslagaanvraag, daarna een opzegbriefJa
Werknemer is langer dan 2 jaar ziekOntslagvergunning van UWVOntslagaanvraag, daarna een opzegbriefJa
Slecht functioneren, verwijtbaar gedrag, verstoorde verhoudingOntbinding door de kantonrechterVerzoek aan de rechter, met je dossierJa. Bij ernstig verwijtbaar gedrag kan de rechter die verlagen of schrappen
Jullie worden het samen eensGeen toets voorafVaststellingsovereenkomstGeen wettelijk recht. Jullie spreken zelf een vergoeding af
Het klikt niet in de proeftijdGeen toets voorafKorte bevestiging. De reden geef je als de werknemer erom vraagtJa, vanaf de eerste werkdag
Dringende reden, zoals diefstalOntslag op staande voet, geen toets voorafBrief met de reden, directMeestal niet
Tijdelijk contract loopt afEindigt vanzelf op de einddatumAanzegbrief, uiterlijk 1 maand vooraf bij een contract van 6 maanden of langer. Vergeten kost je een maandloon, te laat een deel daarvanJa, als jij niet verlengt

Bij elke route via UWV of de rechter moet je laten zien dat je de werknemer niet op een andere passende plek in je bedrijf kunt zetten, ook niet na scholing. Bij verwijtbaar gedrag hoeft dat niet.

Controleer ook of je mag opzeggen. Tijdens de eerste 2 jaar ziekte en tijdens zwangerschap geldt een opzegverbod.

In de proeftijd geldt geen opzegtermijn. De proeftijd moet wel geldig zijn afgesproken: schriftelijk, en niet bij een contract van 6 maanden of korter.

Ontslag om bedrijfseconomische redenen: zo vraag je de vergunning aan

Je bedrijf hoeft niet op omvallen te staan. Ook minder werk, automatisering of een verhuizing noemt UWV als reden. Je moet wel aantonen dat de arbeidsplaats voor minstens 26 weken vervalt.

Wie er weg moet, kies je niet zelf.

  1. Bepaal welke functies vervallen. Groepeer vergelijkbare functies: zelfde inhoud, niveau en beloning.
  2. Neem in die functies eerst afscheid van externen: uitzendkrachten, zzp'ers en gedetacheerden.
  3. Verdeel je eigen werknemers over vijf leeftijdsgroepen, van 15 tot 25 jaar tot 55 jaar en ouder. Per groep gaan eerst werknemers met AOW weg, dan nul-urencontracten, dan tijdelijke contracten die binnen 26 weken aflopen. Daarna vertrekt wie het laatst in dienst kwam. Dit heet afspiegelen.
  4. Zoek een andere plek voor wie boventallig wordt. Kijk naar vacatures, werk dat externen nu doen en tijdelijke contracten die aflopen.
  5. Dien de aanvraag in via het werkgeversportaal van UWV, met eHerkenning. Je vult drie formulieren in: je eigen gegevens, de gegevens per werknemer en de uitleg waarom het ontslag nodig is.
  6. Wacht het verweer af. De werknemer krijgt een kopie van je aanvraag en heeft 2 weken om te reageren.
  7. Zeg schriftelijk op en noem de reden. De toestemming is 4 weken geldig: binnen die tijd zeg je op.

Afspiegelen hoeft niet als maar één persoon de functie vervult, als een hele groep vergelijkbare functies verdwijnt of als het bedrijf of de vestiging sluit. Het stappenplan van UWV noemt per stap de bijlagen.

Wijst UWV de aanvraag af, dan kun je binnen 2 maanden de kantonrechter vragen het contract te ontbinden. Komt hetzelfde werk binnen 26 weken na het ontslag terug, dan moet je het eerst aan de ontslagen werknemer aanbieden.

Naar de kantonrechter: zonder dossier kom je er niet

Voor slecht functioneren wil de rechter vier dingen zien: de functie-eisen, waar de werknemer tekortschiet, welke kansen hij kreeg om te verbeteren en waarom een andere functie niet kan. Houd daarom elk jaar een beoordelingsgesprek. Laat de werknemer het verslag voor gezien tekenen: dat maakt je dossier sterker.

Is geen reden op zichzelf zwaar genoeg, dan kan de rechter ontbinden om een combinatie van redenen. De werknemer kan dan een extra vergoeding krijgen van hoogstens de helft van de transitievergoeding.

Advies van De Zaak: Schrijf geen ontslagbrief voordat je weet welke route je volgt. Heb je bij slecht functioneren geen verslagen van gesprekken en verbeterafspraken, stap dan niet naar de kantonrechter. Bied een vaststellingsovereenkomst aan, of begin vandaag met een verbetertraject en leg elk gesprek vast.

Wat kost een ontslag? Opzegtermijn en transitievergoeding

Je betaalt loon tot het einde van de opzegtermijn en daarna de transitievergoeding. De opzegtermijn hangt af van de diensttijd, tenzij je cao of het contract een andere termijn noemt.

In dienstOpzegtermijn werkgever
Korter dan 5 jaar1 maand
5 tot 10 jaar2 maanden
10 tot 15 jaar3 maanden
15 jaar of langer4 maanden

De tijd dat je aanvraag bij UWV lag, mag je van de opzegtermijn aftrekken. Er moet minstens 1 maand overblijven. Het contract loopt door tot het einde van de maand waarin de termijn afloopt.

De transitievergoeding is een derde bruto maandsalaris per dienstjaar, inclusief vakantiegeld en vaste eindejaarsuitkering. In 2026 is het maximum € 102.000 bruto, of een jaarsalaris als dat hoger is. Je betaalt binnen een maand na het einde van het contract.

Rekenvoorbeeld: 8 jaar in dienst, € 3.600 per maand

Een magazijnmedewerker verdient € 3.600 bruto per maand, inclusief vakantiegeld. UWV ontvangt je complete aanvraag op 1 oktober 2026 en geeft op 5 november toestemming. Je zegt op 13 november op.

  • Opzegtermijn: 2 maanden, min 5 weken behandeltijd. Er blijft minder dan een maand over, dus geldt het minimum van 1 maand. Het contract eindigt op 31 december 2026.
  • Zonder aftrek liep het contract tot 31 januari 2027. Dat scheelt één maandloon: € 3.600.
  • Transitievergoeding: 8 × een derde van € 3.600 = 8 × € 1.200 = € 9.600 bruto.

Ontsla je een werknemer na 2 jaar ziekte, dan kun je de transitievergoeding nu nog terugvragen bij UWV. Het kabinet wil die compensatie per 1 januari 2027 schrappen. Het wetsvoorstel ligt bij de Tweede Kamer. Op 13 november 2026 stond het plenaire debat op de agenda, zonder datum, en was er niet gestemd. Daarna moet de Eerste Kamer nog instemmen. Nieuws over het ontslagrecht lees je in onze nieuwsbrief.

Wat zet je in de ontslagbrief?

Eén standaard ontslagbrief bestaat niet. Elke route heeft een eigen brief.

Opzegbrief na toestemming van UWV

Zet erin: de datum van de toestemming, de reden, de einddatum en wat je nog uitbetaalt. Een voorbeeld van de kern, geen juridisch model:

"UWV heeft ons op 5 november 2026 toestemming gegeven je arbeidsovereenkomst op te zeggen wegens het vervallen van je functie. Wij zeggen de arbeidsovereenkomst hierbij op tegen 31 december 2026. Je ontvangt een transitievergoeding van € 9.600 bruto en een eindafrekening met je openstaande vakantiedagen en vakantiegeld."

Stuur de brief aangetekend of laat voor ontvangst tekenen. Zo bewijs je dat je binnen 4 weken hebt opgezegd.

Vaststellingsovereenkomst bij wederzijds goedvinden

Een mondelinge afspraak is niet geldig: de overeenkomst moet op papier staan. De werknemer mag binnen 14 dagen zonder reden terugkomen op zijn handtekening. Vermeld je die bedenktijd niet, dan duurt die 3 weken.

Volgens UWV moet erin staan dat jij het ontslag voorstelde, dat de werknemer akkoord gaat, dat het ontslag niets met zijn gedrag te maken heeft en wat je nog uitbetaalt. Kies een einddatum die rekening houdt met de opzegtermijn, want eerder krijgt de werknemer geen WW. UWV heeft een modelovereenkomst.

Brief bij ontslag op staande voet

Je moet de dringende reden direct aan de werknemer meedelen. Zeg het in een gesprek en bevestig het dezelfde dag op papier: wat er is gebeurd, wanneer, en dat het contract per direct eindigt. Wacht je met het ontslag, dan kan de kantonrechter het op verzoek van de werknemer vernietigen. Lees eerst wanneer ontslag op staande voet mag.

Veelgestelde vragen

Hoe lang is de bedenktijd bij een vaststellingsovereenkomst?

De werknemer heeft 14 dagen bedenktijd nadat de overeenkomst is gesloten en hoeft geen reden te geven. Staat de bedenktijd niet in de overeenkomst, dan is die 3 weken.

Mag je een werknemer ontslaan zonder UWV of kantonrechter?

Ja, als de werknemer schriftelijk instemt, in de proeftijd, bij ontslag op staande voet en bij het bereiken van de AOW-leeftijd. Ook voor een huishoudelijke hulp en een bestuurder is geen toets vooraf nodig. Zeg je in een ander geval op, dan heb je vooraf toestemming van UWV of een ontbinding door de kantonrechter nodig.

Kun je een tijdelijk contract eerder beëindigen?

Dat kan in de proeftijd of als jullie het samen afspreken. Staat in het contract dat tussentijds opzeggen mag, dan gelden de gewone ontslagregels. Zonder zo'n afspraak kun je de kantonrechter vragen het contract te ontbinden. De rechter kan je dan een vergoeding aan de werknemer laten betalen.