Dat is belangrijker dan veel ondernemers denken. Zeker als een dga verhuist of een onderneming internationaal actief wordt, kan discussie ontstaan over de fiscale vestigingsplaats van de bv.
Feitelijke leiding is doorslaggevend
De hoofdregel is dat de vestigingsplaats van een rechtspersoon wordt beoordeeld aan de hand van de feiten en omstandigheden. Juristen noemen dat het domiciliebeginsel.
Bij natuurlijke personen kijkt de fiscus bijvoorbeeld naar het middelpunt van iemands persoonlijke leven. Denk aan de woonplaats van het gezin, werk en woningbezit. Bij een bv werkt dat anders. Daar draait het vooral om de plek waar de onderneming feitelijk wordt geleid.
Uit rechtspraak blijkt dat vooral de ‘feitelijke leiding’ bepalend is. De Hoge Raad stelde in 1992 vast dat de vestigingsplaats van een lichaam daar is waar de kernbeslissingen worden genomen, en niet waar de dagelijkse leiding plaatsvindt.
Waar kijkt de Belastingdienst naar?
De Belastingdienst kijkt daarbij onder meer naar:
- waar strategische beslissingen worden genomen
- waar bestuursvergaderingen plaatsvinden
- wie daadwerkelijk de knopen doorhakt
- waar de dagelijkse leiding zit
- waar administratie en management zich bevinden
Niet alleen de formele bestuurders zijn van belang. Soms blijkt in de praktijk dat iemand anders feitelijk de leiding heeft. Dan kijkt de fiscus naar die werkelijke situatie.
Werkelijke leiding in de praktijk
De toevoeging ‘feitelijke’ leiding is belangrijk. Daarmee wil de wetgever voorkomen dat ondernemingen alleen op papier naar een ander land verhuizen, terwijl de echte besluitvorming ergens anders plaatsvindt.
Een buitenlands postadres of formele bestuurder is dus niet automatisch voldoende. De Belastingdienst kijkt vooral naar de dagelijkse praktijk.
Nederlands recht
Daarnaast kent Nederland een belangrijke wettelijke regel: de vestigingsplaatsfictie. Een rechtspersoon die naar Nederlands recht is opgericht, wordt voor de vennootschapsbelasting (vpb) geacht dat de bv in Nederland is gevestigd. Dat betekent dat een Nederlandse bv in principe binnenlands belastingplichtig blijft voor de vpb.
Wanneer ontstaat discussie?
In de praktijk ontstaan discussies vooral wanneer ondernemers internationaal actief worden. Bijvoorbeeld als:
- een dga emigreert
- een buitenlandse holding wordt opgericht
- bestuurders in meerdere landen actief zijn
- besluitvorming deels vanuit het buitenland plaatsvindt
Een voorbeeld is de dga die verhuist naar Spanje of Dubai terwijl de bv in Nederland blijft bestaan. Als die dga vanuit het buitenland alle belangrijke beslissingen blijft nemen, kan discussie ontstaan over de feitelijke leiding van de bv.
Ook bij internationale holdings kijkt de fiscus kritisch mee. Buitenlandse bestuurders die alleen formeel optreden, terwijl de werkelijke besluiten in Nederland worden genomen, bieden meestal weinig bescherming.
Belastingverdragen voorkomen dubbele heffing
Internationale situaties kunnen ertoe leiden dat twee landen vinden dat een onderneming daar fiscaal gevestigd is. Daardoor kan een dubbele vestigingsplaats met dubbele belastingheffing ontstaan.
Om dat te voorkomen heeft Nederland belastingverdragen gesloten met veel landen. In de meeste belastingverdragen staat dat de vestigingsplaats ligt in het land waarin de werkelijke leiding zit. In alle verdragen is ook de mogelijkheid voor onderling overleg tussen landen opgenomen.
Belangrijk daarbij is dat belastingverdragen vóór nationaal recht gaan. Een bv kan dus naar Nederlands recht zijn opgericht, maar volgens een belastingverdrag toch fiscaal in een ander land gevestigd zijn.
Als er geen belastingverdrag met een land is, gelden de regels uit het Besluit voorkoming dubbele belasting 2001.
Whitepaper Controle Belastingdienst
Grote fiscale gevolgen voor besloten vennootschap
Een verkeerde inschatting van de fiscale vestigingsplaats kan grote gevolgen hebben. Denk aan:
- dubbele belastingheffing
- naheffingen en belastingrente
- verlies van verdragsvoordelen
- discussie over fiscale faciliteiten
Daarom is het belangrijk dat de praktijk aansluit op de gekozen structuur.
Aandachtspunten voor directeur-grootaandeelhouder
Wil je discussies met de Belastingdienst voorkomen? Let dan onder meer op de volgende punten:
- laat bestuursvergaderingen plaatsvinden in het land van vestiging
- leg besluiten goed vast in notulen
- zorg voor voldoende lokale aanwezigheid
- voorkom dat alle besluiten feitelijk vanuit één ander land worden genomen
Voor de btw gelden andere regels
Voor de btw werkt het overigens anders. Daar geldt geen vestigingsplaatsfictie voor Nederlandse rechtspersonen.
Bij de btw draait het vooral om de plaats waar de centrale bestuurstaken daadwerkelijk worden uitgevoerd. Een onderneming kan daardoor voor de vpb in Nederland gevestigd zijn, maar voor de btw ergens anders.
