Wat is prijselasticiteit?
De prijselasticiteit is een getal dat laat zien hoe sterk de vraag naar een product reageert op een prijsverandering. Stel dat de prijs stijgt: met de prijselasticiteit meet je hoe groot de verandering in de gevraagde hoeveelheid is. Zo begrijp je beter wat er met je afzet gebeurt als je een prijsdaling of prijsverhoging doorvoert.
Meestal daalt de vraag als de prijs stijgt, en stijgt de vraag als de prijs daalt. Hoe groot dat effect is, zie je aan de prijselasticiteit van de vraag.
Hoe kun je de prijselasticiteit berekenen?
Met de volgende formule bereken je de prijselasticiteit van de vraag:
Prijselasticiteit van de vraag = procentuele verandering van de gevraagde hoeveelheid ÷ procentuele verandering van de prijs.
Een procentuele verandering bereken je steeds ten opzichte van de oude waarde: (nieuwe waarde − oude waarde) ÷ oude waarde × 100.
Omdat prijs en vraag bijna altijd in tegengestelde richting bewegen, is de uitkomst meestal een negatief getal. Om de soorten elasticiteit te vergelijken, kijk je daarom naar de absolute waarde: het getal zonder min-teken.
Voorbeelden van prijselasticiteit berekeningen
Stel dat de prijs van appels daalt van € 1,99 naar € 1,87 per kilo. Dat is (1,87 − 1,99) ÷ 1,99 × 100 = −6% (afgerond). Als reactie kopen supermarktklanten 20% meer appels. De prijselasticiteit van appels is dan: +20% ÷ −6% = −3,33. De absolute waarde is groter dan 1, dus de vraag naar deze appels is elastisch: de vraag reageert sterker dan de prijs verandert.
Wat betekent dat voor de omzet? Verkocht de supermarkt eerst 100 kilo voor € 199, dan is dat na de prijsdaling 120 kilo voor € 224,40. De omzet stijgt dus met bijna 13%.
Elastische en inelastische vraag
Als de vraag naar een product sterk verandert als reactie op een prijsverandering, is de vraag elastisch. Als de vraag weinig verandert, spreek je van een inelastische vraag.
Verschillende soorten prijselasticiteit
Wat betekent de uitkomst van de berekening? Je kijkt naar de absolute waarde (zonder min-teken):
- Volkomen elastische vraag (oneindig): bij de kleinste prijsverhoging daalt de vraag naar nul.
- Elastische vraag (groter dan 1): een procentuele verandering in prijs leidt tot een grotere procentuele verandering in de vraag.
- Unitaire vraag (gelijk aan 1): een procentuele verandering in prijs leidt tot een even grote procentuele verandering in de vraag.
- Inelastische vraag (tussen 0 en 1): een procentuele verandering in prijs leidt tot een kleinere procentuele verandering in de vraag.
- Volkomen inelastische vraag (gelijk aan 0): de vraag verandert niet, hoe de prijs ook verandert.
Factoren die de prijselasticiteit van de vraag beïnvloeden
Het koopgedrag van klanten hangt van verschillende factoren af. Deze drie bepalen voor een groot deel hoe elastisch de vraag is:
1. Beschikbaarheid van vervangende producten
Hoe makkelijker een product te vervangen is, hoe elastischer de vraag. Wordt één merk frisdrank duurder, dan pakken veel klanten een ander merk. Voor een product zonder goed alternatief ligt dat anders.
2. Urgentie van het product
Hoe minder noodzakelijk een product is, hoe elastischer de vraag. Voor noodzakelijke goederen, zoals medicijnen of energie, is de prijselasticiteit kleiner: mensen blijven ze kopen, ook als ze duurder worden.
3. Duur van prijswijziging
Een tijdelijke prijswijziging heeft een andere impact dan een permanente. Op de korte termijn reageren klanten vaak beperkt. Blijft een prijs langer hoog, dan zoeken ze alternatieven en wordt de vraag elastischer.
Effecten van de prijselasticiteit
Als je de prijselasticiteit kent, kun je beter je prijs bepalen. Je ziet hoe de vraag reageert op een prijswijziging en dus ook of je omzet stijgt of daalt. Bij een elastische vraag levert een prijsverlaging meer omzet op en kost een prijsverhoging omzet. Bij een inelastische vraag is het andersom: een prijsverhoging levert dan meer omzet op.
Prijselasticiteit van het aanbod
Net als de vraag heeft ook het aanbod een elasticiteit: de prijselasticiteit van het aanbod. Die meet de procentuele verandering in het aanbod ten opzichte van de procentuele verandering van de prijs. Dus: wat gebeurt er met het aanbod van producten als de prijs daalt of stijgt? Dit is handig voor productieplanning, voorraadbeheer en investeringen op de lange termijn.
Veelgestelde vragen
Wat betekent de prijselasticiteit?
De prijselasticiteit meet hoe sterk de vraag naar een product verandert als de prijs verandert.
Is 1 elastisch of inelastisch?
Geen van beide. Is de prijselasticiteit (zonder min-teken) precies 1, dan heet dat een unitaire elasticiteit. De vraag verandert dan procentueel even sterk als de prijs, en je omzet blijft ongeveer gelijk.
Wat is een goede prijselasticiteit?
Dat hangt af van je doel. Wil je je prijs verhogen, dan is een inelastische vraag gunstig. Wil je met een lagere prijs meer verkopen, dan werkt een elastische vraag in je voordeel.
Wat als de prijselasticiteit positief is?
Een positieve prijselasticiteit betekent dat de vraag in dezelfde richting beweegt als de prijs: de vraag stijgt als de prijs stijgt. Dat is een uitzondering. Het komt bijvoorbeeld voor bij luxe statusproducten, die aantrekkelijker worden juist omdat ze duur zijn.
Is prijselasticiteit in procenten?
Nee. De prijselasticiteit is een verhouding tussen twee procentuele veranderingen: de verandering van de vraag gedeeld door de verandering van de prijs. De uitkomst is een getal zonder eenheid, zoals −3,33 in het appelvoorbeeld.
