Een goedgekeurde modelovereenkomst voor zzp'ers mag je nog gebruiken tot en met 31 december 2029. Nieuwe modelovereenkomsten beoordeelt de Belastingdienst sinds 6 september 2024 niet meer. Je downloadt de bestaande versies gratis op de site van de Belastingdienst. Ze beschermen je alleen als je in de praktijk precies werkt zoals in het contract staat. Wijkt de praktijk af, dan kan de Belastingdienst loonheffingen naheffen en sinds 2026 ook een vergrijpboete opleggen.
Wat is een modelovereenkomst?
Een modelovereenkomst is een voorbeeldcontract tussen een opdrachtgever en een zzp'er, door de Belastingdienst beoordeeld. Er staat in hoe je samenwerkt zonder dat het loondienst wordt: wie bepaalt hoe het werk gebeurt, of de zzp'er zich mag laten vervangen, wie de middelen levert.
Modelovereenkomsten kwamen met de Wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties) in de plaats van de oude VAR-verklaring. Werkte je volgens zo'n overeenkomst, dan hoefde je als opdrachtgever geen loonheffingen in te houden. Verplicht was het gebruik nooit.
Is een modelovereenkomst in 2026 nog geldig?
Ja. Elke goedgekeurde modelovereenkomst die op 6 september 2024 geldig was, mag je blijven gebruiken tot en met 31 december 2029. Staat er in het contract een andere einddatum, dan geldt toch 31 december 2029 (Belastingdienst).
Nieuwe overeenkomsten beoordeelt de Belastingdienst niet meer, en bestaande verlengt hij niet. De reden staat er letterlijk bij: modelovereenkomsten "kunnen voor schijnzekerheid zorgen", omdat de praktijk vaak afwijkt van het papier.
Waar download je een modelovereenkomst?
Alle goedgekeurde versies staan bij de Belastingdienst. Elke overeenkomst heeft een toelichting voor welke situatie hij bedoeld is, een datum van beoordeling en een kenmerknummer. Wil je een specifiek contract terugvinden, zoek dan op dat nummer in het Register overeenkomsten DBA.
Algemene modelovereenkomsten
Deze zijn breed bruikbaar. De bekendste is de modelovereenkomst geen werkgeversgezag: de zzp'er voert het werk zelfstandig uit en jij geeft alleen instructies over het resultaat. Er zijn twee versies van, een van Belastingdienst, VNO-NCW en MKB-Nederland en een van FNV Zelfstandigen. Verder zijn er overeenkomsten voor bemiddeling en voor tussenkomst van een intermediair. Je vindt ze bij algemene modelovereenkomsten downloaden.
Modelovereenkomsten voor branches en beroepsgroepen
Brancheorganisaties lieten eigen versies beoordelen, onder meer voor de bouw, horeca, zorg, kunst en cultuur en landbouw. Daarin staan de omstandigheden die in die sector gebruikelijk zijn. Je downloadt ze bij modelovereenkomsten voor branches en beroepsgroepen.
Waarom een modelovereenkomst geen garantie is
De rechter en de Belastingdienst kijken naar hoe je echt samenwerkt. Hoe je het contract noemt en wat je ermee bedoelde, telt niet mee. Zo staat het in het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad van 24 maart 2023 vast. De Hoge Raad noemt onder meer:
- de aard en duur van het werk;
- wie bepaalt hoe en wanneer er gewerkt wordt;
- of het werk is ingebed in je organisatie;
- of de zzp'er het werk persoonlijk moet doen;
- hoe de beloning wordt bepaald en hoe hoog die is;
- of de zzp'er commercieel risico loopt en zich als ondernemer gedraagt.
In de Uber-zaak legde de Hoge Raad op 21 februari 2025 uit dat er geen vaste rangorde tussen die punten is: alles weegt samen. Het gerechtshof Amsterdam oordeelde daarna op 27 januari 2026 dat niet vaststaat dat Uber-chauffeurs werknemer zijn. De chauffeurs die zich aan de kant van Uber hadden gevoegd, zijn het volgens het hof niet: ze investeerden zelf in hun auto, kozen zelf wanneer ze werkten en welke ritten ze namen, en droegen zelf het risico. Dat een individuele chauffeur wel werknemer is, sluit het hof niet uit.
Zit je zzp'er vijf dagen per week op kantoor onder leiding van een teamleider, dan helpt een modelovereenkomst je niet. Twijfel je, lees dan hoe je bepaalt of iemand in loondienst is of echt zzp'er.
Welke boetes en naheffingen kun je krijgen?
Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volgens de normale regels. Hij geeft geen waarschuwing meer vooraf: stelt hij schijnzelfstandigheid vast, dan kan hij direct loonheffingen naheffen. Verder terug dan 1 januari 2025 gaat hij niet, behalve bij kwaadwillendheid of een genegeerde aanwijzing. Dan kan het tot vijf jaar terug (Belastingdienst).
Na moties van de Tweede Kamer verlengde het kabinet de "zachte landing" voor 2026 voor een deel (Kamerbrief 19 december 2025):
| Jaar | Naheffing loonheffingen | Verzuimboete | Vergrijpboete | Start controle |
|---|---|---|---|---|
| 2025 | Ja, vanaf 1 januari 2025 | Nee | Nee | In beginsel bedrijfsbezoek |
| 2026 | Ja, vanaf 1 januari 2025 | Nee | Ja, bij opzet of grove schuld | In beginsel bedrijfsbezoek |
| Vanaf 2027 | Ja, vanaf 1 januari 2025 | Ja | Ja | Normale controle |
De vergrijpboete geldt voor opdrachtgevers en voor zzp'ers. De Belastingdienst moet dan bewijzen dat er opzet of grove schuld was. De basisboete is 25% van de nageheven belasting bij grove schuld en 50% bij opzet (Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst).
Een rekenvoorbeeld. De Belastingdienst heft over 2026 € 12.000 aan loonheffingen na voor een zzp'er die eigenlijk werknemer was. Bij grove schuld komt daar € 3.000 boete bij, bij opzet € 6.000. Een verzuimboete krijg je in 2026 niet. Hoe zo'n controle verloopt, lees je in handhaving schijnzelfstandigheid in 2026.
Wat verandert er met het rechtsvermoeden en de Zelfstandigenwet?
De Wet VBAR (verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden) is in maart 2026 geknipt. Het deel over de beoordeling van arbeidsrelaties is eruit gehaald. Alleen het rechtsvermoeden bleef over, en dat is nu wet.
Rechtsvermoeden bij een laag uurtarief: per 31 december 2026
De Tweede Kamer nam de wet aan op 21 april 2026, de Eerste Kamer op 16 juni 2026. Hij gaat in op 31 december 2026. Werkt iemand voor jouw bedrijf tegen een laag uurtarief, dan wordt vermoed dat er een arbeidsovereenkomst is. Jij moet dan aantonen dat het geen loondienst is.
In de wettekst (Stb. 2026, 158) staat € 36 per uur. Voor de start stelt de minister het bedrag opnieuw vast bij ministeriële regeling. Die regeling is er op 20 oktober 2026 nog niet. De Eerste Kamer noemt € 38 per uur, peildatum 1 januari 2026. Daarna beweegt het mee met het minimumloon. Particuliere opdrachtgevers vallen erbuiten.
Zelfstandigenwet: voorstel, beoogd januari 2028
Voor de vraag wie zelfstandig is, komt een aparte Zelfstandigenwet. Dat is nog geen wet: het voorstel ligt tot en met 29 oktober 2026 in internetconsultatie. Het bevat twee toetsen, een zelfstandigentoets (onder meer KVK-inschrijving, zelf factureren, aantal opdrachtgevers, voorzieningen tegen ondernemersrisico) en een werkrelatietoets. Wie aan beide voldoet en zo werkt, zit in een "veilige haven". Het kabinet mikt op januari 2028 (Rijksoverheid).
Overeenkomst van opdracht als alternatief
Past geen enkele modelovereenkomst, of wil je na 2029 verder, dan gebruik je een gewone overeenkomst van opdracht. Die heeft geen stempel van de Belastingdienst, maar je legt er wel op maat in vast hoe je samenwerkt. Zo pak je het aan:
- Beschrijf de opdracht als resultaat met een einddatum, niet als functie of vast aantal uren per week.
- Leg vast dat de zzp'er zelf bepaalt hoe en wanneer hij werkt, en dat jij alleen eisen stelt aan het resultaat.
- Regel vervanging: de zzp'er mag een ander met dezelfde kwalificaties sturen.
- Laat de zzp'er eigen gereedschap, laptop of materiaal gebruiken en zelf aansprakelijk zijn voor fouten.
- Spreek een tarief af dat past bij ondernemerschap, ruim boven de grens van het rechtsvermoeden.
- Bewaar bewijs dat de praktijk klopt: facturen, andere opdrachtgevers, offertes.
Zowel de zzp'er als de opdrachtgever kan het contract opstellen. Beide partijen tekenen het. Een voorbeeld en de clausules die je nodig hebt, staan in overeenkomst van opdracht: zo maak je een goed contract. Bij De Zaak kun je ook zelf een opdrachtovereenkomst op maat maken.
Advies van De Zaak: Gebruik je al een modelovereenkomst, houd die dan aan tot eind 2029, maar loop voor 1 januari 2027 per zzp'er na of de praktijk nog klopt met het contract. Werkt iemand al langer dan een jaar bijna fulltime voor je onder jouw leiding, stop dan met het zoeken naar een beter contract en bied een arbeidsovereenkomst aan, of maak de opdracht echt zelfstandig. In 2026 krijg je geen verzuimboete, vanaf 2027 wel.
Wil je weten wanneer de Zelfstandigenwet naar de Kamer gaat? Schrijf je in voor de nieuwsbrief van De Zaak.
Veelgestelde vragen
Is de modelovereenkomst zzp nog geldig?
Ja. Elke goedgekeurde modelovereenkomst die op 6 september 2024 geldig was, mag je gebruiken tot en met 31 december 2029, ook als er een andere einddatum in staat. Nieuwe overeenkomsten keurt de Belastingdienst niet meer goed. De overeenkomst beschermt je alleen als je werkt zoals erin staat.
Waar kan ik een modelovereenkomst zzp downloaden?
Op de site van de Belastingdienst, onder "Modelovereenkomst zoeken". Daar staan de algemene modelovereenkomsten, zoals geen werkgeversgezag, en de versies voor branches en beroepsgroepen. Downloaden is gratis.
Is een modelovereenkomst verplicht?
Nee. Een modelovereenkomst is nooit verplicht geweest. Je mag ook een eigen overeenkomst van opdracht gebruiken. Doorslaggevend is altijd hoe jullie in de praktijk samenwerken.
Wat gebeurt er als de Belastingdienst schijnzelfstandigheid vaststelt?
De opdrachtgever moet loonheffingen afdragen alsof de zzp'er in loondienst was, terug tot 1 januari 2025 (bij kwaadwillendheid tot vijf jaar). Bij grove schuld of opzet kan er sinds 2026 een vergrijpboete bij komen van 25% of 50% van dat bedrag. Verzuimboetes legt de Belastingdienst pas vanaf 1 januari 2027 weer op.
Gaat de Wet VBAR door?
Niet in de oorspronkelijke vorm. Alleen het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een laag uurtarief is wet geworden; het gaat in op 31 december 2026. Voor de beoordeling van zelfstandigheid ligt nu de Zelfstandigenwet als voorstel klaar, met beoogde ingang in januari 2028.
