Leen je geld uit, dan heb je voor de Belastingdienst geen spaargeld meer maar een vordering. En een vordering valt in box 3 onder "overige bezittingen": dezelfde bak als aandelen en een verhuurd pand. Daar hoort het hoge forfaitaire rendement bij, niet het lage spaarpercentage. In 2026 is dat 6,00% tegenover 1,28% voor spaargeld. In 2027 wordt het naar verwachting 6,37%. Het kabinet wilde daar nog 1,5 procentpunt bij doen en het heffingsvrije vermogen bijna halveren, maar schrapte dat plan op 3 november 2026. Wie een familiehypotheek heeft lopen, betaalt in 2027 dus iets meer, niet veel meer.

Wat valt onder uitgeleend geld?

Alles waarbij jij in privé de schuldeiser bent en de ander geen eigen bv van jou is:

  • een familiehypotheek: je leent je kind geld voor een woning;
  • een onderhandse lening aan een broer, vriend of zakenrelatie;
  • een lening aan de onderneming van iemand anders, bijvoorbeeld een startende ondernemer in je netwerk;

Leen je geld aan je eigen bv, dan valt dat niet in box 3 maar in box 1, onder de terbeschikkingstellingsregeling. Dat is een ander verhaal; dit artikel gaat over de leningen die wél in box 3 zitten.

De rente die je ontvangt doet er voor box 3 niet toe. De Belastingdienst rekent niet met wat je echt krijgt, maar met het forfait over het uitstaande bedrag op 1 januari. Reken je 2% rente op een familiehypotheek, dan betaal je toch belasting alsof je 6,00% maakt, en in 2027 naar verwachting alsof je 6,37% maakt.

De cijfers: 2026 en 2027

In de Kamerbrief van 29 september 2026 stelde het kabinet twee wijzigingen voor box 3 voor: het forfait op overige bezittingen 1,5 procentpunt omhoog en het heffingsvrije vermogen terug naar het niveau van 2020. In de Kamerbrief van 3 november 2026 schrapte het kabinet allebei. Wat overblijft: het forfait op overige bezittingen wordt in 2027 naar verwachting 6,37%. Het heffingsvrije vermogen gaat met de inflatie mee, van € 59.357 naar ongeveer € 60.280 per persoon. Het tarief blijft 36%. Spaargeld en schulden houden hun eigen, lagere percentages.

Box 320262027
Forfait spaargeld1,28%1,28%*
Forfait overige bezittingen6,00%6,37%**
Forfait schulden2,70%2,70%*
Heffingsvrij vermogen€ 59.357ongeveer € 60.280***
Heffingsvrij met partner€ 118.714ongeveer € 120.560***
Tarief36%36%

* De forfaits voor spaargeld en schulden over 2027 stelt de Belastingdienst pas begin 2028 vast; tot die tijd rekenen we met de voorlopige percentages van 2026. Onder overige bezittingen vallen beleggingen, vastgoed en uitgeleend geld. ** Het forfait voor overige bezittingen is in 2027 naar verwachting 6,37%. Het plan om daar 1,5 procentpunt bij te doen, is op 3 november 2026 geschrapt. *** € 59.357 plus de inflatiecorrectie van 1,5548%. Het precieze bedrag maakt de Belastingdienst bekend.

De cijfers voor 2027 horen bij het Belastingplan 2027. De Tweede Kamer nam dat op 12 november 2026 aan, met 76 tegen 74 stemmen. De Eerste Kamer moet nog stemmen; zij behandelt het op 7 en 8 december 2026 (onder voorbehoud). Het nieuwe box 3-stelsel is nu voorzien voor 1 januari 2029. Blijkt het uitvoerbaar, dan kan het een jaar eerder. Tot die tijd blijft het forfait met tegenbewijs gelden.

Rekenvoorbeeld: familiehypotheek van € 200.000

Stel, je hebt je dochter € 200.000 geleend voor haar huis, tegen 3% rente. Je hebt geen fiscale partner en verder geen vermogen in box 3.

2026: van de € 200.000 blijft na het heffingsvrije vermogen van € 59.357 € 140.643 over. Daarover rekent de Belastingdienst 6,00% rendement, dus € 8.438, en daarover 36% belasting: € 3.037.

2027: na het heffingsvrije vermogen van ongeveer € 60.280 blijft € 139.720 over. Daarover 6,37%, dus € 8.900, en daarover 36%: € 3.204.

Dat is € 167 per jaar meer (€ 3.204 min € 3.037). Je ontvangt aan rente € 6.000, dus van elke euro rente gaat er in 2027 zo'n 53 cent naar de Belastingdienst. Heb je daarnaast nog spaargeld of beleggingen, dan komt de belasting daarover er nog bij. Reken het hieronder door met je eigen bedragen.

Bereken wat box 3 jou kost

Belasting over je vermogen

2026

Wat je in box 3 betaalt over spaargeld, beleggingen, uitgeleend geld en schulden, nu en in 2027.

€
€

Ook een tweede woning, een verhuurd pand of crypto.

€

Een familiehypotheek of een lening aan een familielid, vriend of zakenrelatie. Telt als overige bezitting, tegen het hoge forfait. Een lening aan je eigen bv valt in box 1 en hoort hier niet.

€

Alleen het deel boven € 3.800 telt mee, of € 7.600 met een fiscale partner.

Fiscale partner
Jaar

De raming voor 2027 gebruikt 6,37% voor overige bezittingen en de vrijstelling na de voorgestelde indexatie.

Box 3-belasting

€ 623

Over € 60.643 boven de vrijstelling, tegen 36%

Rendementsgrondslag€ 120.000
Gemiddeld rendementspercentage2,85%
Belastbaar voordeel€ 1.730
In 2026€ 623
In 2027 (voorstel)€ 640
Verschil per jaar+ € 17

Voor 2027 schat de tool de vrijstelling op € 60.280 per persoon. Voor banktegoeden, schulden en de schuldendrempel rekent hij met de cijfers van 2026. Is je werkelijke rendement lager, dan mag je dat doorgeven en betaal je minder. Geen fiscaal advies.

Rekenen gebeurt in je browser; wat je invult versturen we niet. Deze rekentool op een eigen pagina

Vul je spaargeld, beleggingen en uitgeleend geld in. De tool rekent beide jaren door en toont het verschil.

Wat kun je doen?

Drie dingen helpen echt; de rente verlagen hoort daar niet bij, want het forfait kijkt niet naar je rente.

  1. Doe een beroep op de tegenbewijsregeling. Is je werkelijke rendement over je hele box 3-vermogen lager dan het forfait, dan betaal je over het werkelijke rendement. Bij een familiehypotheek tegen 3% is dat al snel het geval. Let op: je moet dan al je bezittingen opgeven tegen werkelijk rendement, inclusief koerswinst op beleggingen en waardestijging van een tweede woning.
  2. Los af of scheld kwijt vóór 1 januari. Peildatum is 1 januari. Een aflossing in december telt voor het hele volgende jaar. Kwijtschelden is een schenking; aan een kind mag dat in 2026 belastingvrij tot € 6.908 per jaar.
  3. Verdeel met je fiscale partner. Het heffingsvrije vermogen telt per persoon. Met een partner wordt dat in 2027 ongeveer € 120.560 samen. Dat verandert niets aan het forfait, wel aan het deel waarover je betaalt. Bij de familiehypotheek van € 200.000: (€ 200.000 − € 120.560) × 6,37% × 36% = € 1.821 in plaats van € 3.204.

Advies van De Zaak: Reken vóór december uit wat de familiehypotheek je in 2027 kost en zet dat naast de rente die je ontvangt. Komt de belasting boven de helft van de rente uit, bespreek dan met je adviseur of de tegenbewijsregeling of een gedeeltelijke aflossing voor jou uitkomt. Wacht niet op de stemming in de Eerste Kamer: 1 januari is de peildatum en die schuift niet.

Lees ook