Nieuwe keuze in je aangifte
Vermogen zoals spaargeld, onroerend goed en aandelen wordt belast in box 3 van de inkomstenbelasting. Box 3-belasting voor ondernemers: wanneer betaal je en hoeveel?
Heb je vermogen in box 3 boven het heffingsvrije vermogen? Dan vraagt het aangifteprogramma of je ook je werkelijke rendement wilt doorgeven.
Kies je daarvoor, dan hoef je niet bang te zijn dat je verkeerd kiest. De Belastingdienst rekent automatisch twee varianten voor je door:
- belasting op basis van forfaitair rendement, ook wel fictief rendement genoemd
- belasting op basis van werkelijk rendement
Je betaalt uiteindelijk altijd het laagste bedrag.
Formulier Opgaaf werkelijk rendement
Over de jaren 2021 tot en met 2024 kun je het werkelijk rendement doorgeven via het Formulier Opgaaf werkelijk rendement. Je hoeft daarvoor niet te wachten op een brief van de Belastingdienst.
Waarom fictief rendement vaak gunstiger is
Fictief rendement 2026 per vermogenstype:
- Banktegoeden/spaarrekening: 1,28 procent (voorlopig)
- Beleggingen en overige bezittingen: 6 procent
- Schulden: 2,70 procent
Je daadwerkelijke heffing is dan 36 procent over het berekende fictieve rendement.
Hoewel belasting over je echte rendement eerlijk klinkt, pakt het in de praktijk vaak anders uit. Dat komt vooral door twee belangrijke verschillen.
Geen heffingsvrij vermogen
Bij forfaitair rendement geldt een heffingsvrij vermogen. Over dat deel betaal je geen belasting. In 2026 is dat 59.357 euro per persoon. Voor fiscale partners samen is dit vrijgestelde bedrag 118.714 euro.
Kies je voor werkelijk rendement? Dan vervalt deze vrijstelling. Je volledige vermogen telt mee in de berekening. Vooral bij kleinere vermogens maakt dat een groot verschil.
Werkelijk rendement box 3 ligt vaak hoger
Daarnaast blijkt dat het werkelijke rendement op ‘beleggingen en overige bezittingen’ – zoals een vakantiewoning – vaak hoger is dan het percentage dat de Belastingdienst gebruikt in het forfaitaire systeem.
Het gevolg: je belastbare rendement kan juist stijgen als je voor de werkelijke methode kiest.
Vooral nadelig bij kleinere en middelgrote vermogens
In de praktijk zie je daarom dat het forfaitaire rendement vaak voordeliger uitpakt voor kleinere en middelgrote vermogens.
Dat komt doordat:
- het heffingsvrij vermogen relatief zwaar meeweegt in het totale vermogen
- het verschil tussen forfaitair en werkelijk rendement minder groot is
Bij grotere vermogens of specifieke situaties kan het beeld anders zijn.
Wanneer is werkelijk rendement wél interessant?
Er zijn situaties waarin het juist slim is om je werkelijke rendement door te geven:
- bij negatief rendement
- als je vooral spaargeld hebt met een lage rente
- als je opbrengsten tijdelijk achterblijven
In die gevallen kan de belasting op basis van het werkelijke rendement lager uitvallen dan het forfait.
Wat betekent dit voor jou?
Voor veel ondernemers is de keuze minder spannend dan het lijkt. Geef je je werkelijke rendement door, dan maakt de Belastingdienst automatisch de vergelijking.
Toch is het verstandig om vooraf inzicht te hebben in je situatie. Let vooral op:
- de omvang van je vermogen
- de vermogensbestanddelen (sparen, beleggen, vastgoed) en vermogensverdeling
- je daadwerkelijke rendement
Zo voorkom je verrassingen en benut je de regeling optimaal.
Tip: kijk hier elk jaar opnieuw naar. Door schommelingen in rendement of wijzigingen in de regels kan de beste keuze veranderen.
Let op! Box 3-stelsel in transitie
Box 3, van Kerstarrest naar een nieuw stelsel
Sinds eind 2021 ligt de heffing over vermogen bij de rechter en op de tekentafel tegelijk. Dit is de stand van dat dossier.
Kerstarrest: heffen over rendement dat niemand haalde mag niet
De Hoge Raad oordeelt dat de box 3-heffing in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens: spaarders werden belast over een rendement dat zij niet haalden.
Wet rechtsherstel en Overbruggingswet treden in werking
Sindsdien rekent box 3 met drie categorieën: spaargeld, overige bezittingen en schulden, elk met een eigen forfait. Bedoeld als tussenstap tot het nieuwe stelsel er is.
Hoge Raad: ook het herstel schiet tekort
Is je werkelijke rendement lager dan het forfait, dan is de heffing nog steeds in strijd met het EVRM. Dat geldt voor de Wet rechtsherstel én de Overbruggingswet.
Nieuw stelsel uitgesteld naar 2028
Het kabinet laat weten dat belasting over werkelijk rendement niet per 2027 haalbaar is. De nieuwe streefdatum wordt 1 januari 2028.
Wet tegenbewijsregeling box 3 in werking
Kun je aantonen dat je werkelijke rendement lager was dan het forfait, dan betaal je over dat lagere bedrag. De Eerste Kamer stemde er op 8 juli 2025 mee in.
Tweede Kamer neemt de Wet werkelijk rendement box 3 aan
In de wet zoals de Tweede Kamer die aannam, is de hoofdregel belasting over de vermogensaanwas; voor onroerend goed en aandelen in startende ondernemingen geldt een vermogenswinstbelasting bij verkoop. Het kabinet wil dat met een novelle aanpassen.
Hoge Raad: geen herstel zonder bezwaar over 2017 tot en met 2020
Wie over die jaren geen bezwaar maakte, krijgt niets terug. De tegenbewijsregeling blijft wel open voor de jaren daarna.
Eerste Kamer debatteert, stemming uitgesteld
De Eerste Kamer behandelt het wetsvoorstel plenair, maar stelt de stemming uit tot de aangekondigde novelles zijn behandeld. Het voorstel is dus nog geen wet.
Kabinet kiest voor belasting op vermogenswinst
Met een novelle wil het kabinet per 2028 de echte winst op aandelen en obligaties belasten. Voor 2027 stelt het een lager heffingsvrij vermogen (€ 30.846) en een hoger forfait voor beleggingen voor.
Tweede Kamer: ontzie kleine spaarders
De Kamer neemt moties aan voor een andere dekking die niet bij kleine spaarders terechtkomt. Het kabinet zegt het plan daarop aan te passen, dus het lagere heffingsvrije vermogen is niet zeker.
Advies Raad van State openbaar: novelle niet indienen
In het advies van 28 oktober raadt de Raad van State aan de box 3-wet in te trekken en pas in 2030 in één keer over te gaan op een nieuw stelsel. Dan blijft het huidige stelsel met tegenbewijs ook in 2028 en 2029 bestaan.
Raad van State, advies Novelle uitbreiding vermogenswinstbelasting box 3
Novelle naar de Tweede Kamer
Het kabinet heeft het aangepaste voorstel voor box 2 en box 3 ingediend. De Tweede en Eerste Kamer moeten er nog over stemmen.
Tweede Kamer rondt eerste termijn over het Belastingplan 2027 af
De Tweede Kamer debatteerde over het Belastingplan. De novelle op de box 3-wet besprak de Kamer apart, op 9 november.
Tweede Kamer, plenair debat Pakket Belastingplan 2027 (1e TK)
Schriftelijke vragen over de novelle
De fracties stelden schriftelijke vragen over de novelle. Het kabinet antwoordde op 9 november.
Tweede Kamer, besluitenlijst commissie Financiën van 3 november 2026
Tweede Kamer behandelt de novelle
De commissie Financiën besprak de voorstellen voor box 2 en box 3. Er is nog niets besloten: de Kamer stemt op 12 november.
Tweede Kamer, wetgevingsoverleg over de novelle, 9 november 2026
Tweede Kamer behandelt het Belastingplan 2027 verder
Het kabinet rondde zijn antwoord over de novelle af. Daarna ging het debat over het Belastingplan 2027 verder. Er is nog niets besloten: de stemming is op 12 november.
Tweede Kamer, plenair debat Pakket Belastingplan 2027 (voortzetting)
Tweede Kamer neemt de novelle en het Belastingplan 2027 aan
Vanaf 2029 wordt het tarief 35,5% tot € 60.000 box 3-inkomen en 38,5% daarboven. Kostenaftrek voor vastgoed komt er op zijn vroegst in 2028. Nu moet de Eerste Kamer nog stemmen.
Tweede Kamer, eindstemming over het pakket Belastingplan 2027 en de novelle box 3, 12 november 2026
Verwacht
Eerste Kamer behandelt het Belastingplan 2027
Gepland op 7 en 8 december, onder voorbehoud. Voor de novelle staat nog geen datum. Het kabinet wil dat de Eerste Kamer die vóór 31 december aanneemt.
Verwacht
Uiterlijk Prinsjesdag: wetsvoorstel voor de rest van het nieuwe stelsel
De Tweede Kamer vroeg het kabinet op 12 november dit wetsvoorstel uiterlijk met Prinsjesdag 2027 in te dienen, zodat onder andere crypto per 1 januari 2030 onder de nieuwe regels valt. Het kabinet heeft nog geen datum genoemd.
Tweede Kamer, motie Hoogeveen c.s. (37 022, nr. 57), aangenomen 12 november 2026
Verwacht
Beoogde start nieuw box 3-stelsel
Winst op aandelen, obligaties en vastgoed wordt belast bij verkoop. Rente, dividend en huur tellen elk jaar. Je betaalt 35,5% tot € 60.000 box 3-inkomen en 38,5% daarboven, met € 1.800 per persoon vrij. Het kabinet houdt 2028 alleen open als een eerdere invoering uitvoerbaar blijkt.
De Tweede Kamer nam de novelle en het Belastingplan 2027 op 12 november aan. De Eerste Kamer moet nog stemmen. In 2027 en 2028 blijft het forfaitaire stelsel met tegenbewijs gelden.
Bron: Rijksoverheid, tijdlijn rechtsherstel box 3. Gecontroleerd op 14 november 2026.
De politiek blijft sleutelen aan de belasting over je vermogen. De Tweede Kamer heeft de Wet werkelijk rendement box 3 al aangenomen, de Eerste Kamer nog niet. Op 3 november 2026 diende het kabinet een aanpassing van die wet in: waardestijging van aandelen en andere financiële beleggingen wordt dan pas belast als je de winst echt binnenhaalt, bijvoorbeeld bij verkoop. Het nieuwe stelsel moet uiterlijk op 1 januari 2029 ingaan, of in 2028 als de uitvoering dat toelaat. Tot die tijd blijft het forfaitaire systeem gelden, met de mogelijkheid om je werkelijke rendement door te geven. De eerder aangekondigde verlaging van het heffingsvrij vermogen in 2027 en de aanpassing van het forfait heeft het kabinet geschrapt. De Tweede Kamer stemde op 12 november 2026 in met deze aanpassing. Dezelfde avond nam de Kamer ook een voorstel aan om het box 3-tarief vanaf 2029 te verlagen van 36 naar 35,5 procent, met een toptarief van 38,5 procent voor box 3-inkomen boven 60.000 euro per jaar. Beide tarieven gaan volgens dat voorstel in op 1 januari 2029. Wel vroeg de Kamer het kabinet in een motie om het toptarief alleen in te voeren als de Belastingdienst het kan uitvoeren. De Eerste Kamer moet nog over alle voorstellen stemmen. Meer over de bedragen en de tijdlijn lees je in Box 3-belasting voor ondernemers: wanneer betaal je en hoeveel?
