Centraal Bureau voor de Statistiek
Het CBS is verantwoordelijk voor de nationale statistieken, waaronder een eigen register waarin de Nederlandse bedrijven en ondernemingen worden beschreven. Deze gegevens liggen weer ten grondslag aan het beleid van de Nederlandse overheid. Het CBS voert de wettelijke taak uit met onafhankelijk onderzoek naar verschillende onderwerpen in de samenleving. Denk bijvoorbeeld aan arbeidsmarktbeleid, economische zaken of sectoranalyses.
Hoe werken de enquêtes van het CBS
Het CBS stelt vragen aan bedrijven via een vragenlijst, de zogenoemde CBS-enquête. Soms gaat het om een paar eenvoudige vragen, zoals de maandomzet. In andere gevallen wordt gevraagd naar omzet- en winstcijfers, aantal leveranciers, projecten of inkoopbedragen. Invullen gebeurt meestal online, maar soms op een andere wijze, zoals per post of telefonisch. Belangrijk om te weten: jouw individuele gegevens en bedrijfsgegevens zijn niet herleidbaar en blijven strikt geheim.
Wie doen er mee?
Het statistisch bureau selecteert een representatieve steekproef onder bedrijven, voor respondenten uit de juiste doelgroep. Kleinere ondernemingen hebben minder kans om gevraagd te worden, maar in sommige branches doen bijna alle bedrijven mee om een goed beeld te krijgen van de sector. Ook eenmanszaken kunnen dus aan de beurt komen. Bedrijven met meer dan honderd werknemers krijgen standaard een enquête.
Wordt gebruikt voor statistisch onderzoek
De onderzoekers van het statistisch bureau verwerken de benodigde gegevens en maken statistieken met de uitkomsten. Jouw antwoorden dragen dus bij aan een betrouwbaar beeld van de Nederlandse economie en aan Europese statistieken.
Hoe vaak moet je in de praktijk meedoen?
De mate waarin je ondervraagd kan worden wisselt. Soms gaat het om een eenmalige enquête, maar bij andere onderzoeken kan het zijn dat je langere tijd gevolgd wordt – maanden, kwartalen of zelfs jaren. Hoe lang je moet meedoen, staat vooraf niet vast. Wel wisselt het CBS regelmatig respondenten om de administratieve last te beperken.
Is de enquête verplicht of vrijwillig?
In de meeste gevallen is deelname verplicht. De CBS-wet geeft het instituut de bevoegdheid om bedrijven rechtstreeks en kosteloos om informatie te vragen. In de begeleidende brief staat of de enquête verplicht is en binnen welke termijn je moet reageren. Ontheffing is niet mogelijk, alleen in uitzonderlijke gevallen kun je uitstel krijgen.
Wat zijn de gevolgen als je niet meedoet?
Wie niet of te laat reageert, kan eerst een herinnering verwachten. Blijft een reactie dan nog uit, dan kan het CBS een dwangsom of boete opleggen. Die loopt per dag op en kan – afhankelijk van de bedrijfsgrootte – oplopen tot € 5.000,-. Voorkom dus onnodige kosten en lever je gegevens tijdig aan.
Whitepaper Controle Belastingdienst
Handhaving: Tarieventabel
- Als je de gegevens niet indient binnen de opgegeven termijn (meestal 14 dagen), start het CBS de handhaving op basis van de Tarieventabel Handhaving CBS.
- Bij de eerste overtreding krijg je vaak een last onder dwangsom: per dag komt er geld bij, afhankelijk van je bedrijfsgrootte, frequentie van nalatigheid (incidentele gevallen, regelmatig, structureel) en de periode waarover gegevens zijn gevraagd. Voor grotere bedrijven kan dat oplopen tot honderden of zelfs duizenden euro’s per dag.
- Als je blijft uitstellen, volgt de tweede stap: een bestuurlijke boete, tot maximaal € 5.000 per overtreding. De hoogte van de bestuurlijke boete is afhankelijk van de grootte van je bedrijf, vrije beroepsbeoefenaar, instelling of rechtspersoon aan wie de bestuurlijke boete is opgelegd en het aantal overtredingen na de eerste (herhaalde overtreding).
Let op: de boete ontslaat je niet van je verplichting. Je moet alsnog de gegevens aanleveren.
Plichten voor jou, maar ook voor het CBS
Het CBS probeert de administratieve last voor ondernemers zo klein mogelijk te houden. Daarom verzamelen ze gegevens zoveel mogelijk via andere instanties, zoals de Belastingdienst of de Kamer van Koophandel. Pas wanneer die gegevens niet beschikbaar, onvolledig of onbetrouwbaar zijn, kan het CBS bedrijven wettelijk verplichten om de informatie zelf aan te leveren. Dit is vastgelegd in de CBS-wet.
Als je de gevraagde gegevens niet binnen de gestelde termijn aanlevert, val je onder handhaving en kan dat geld kosten. Lever je alsnog de gegevens in (zeker als je al een waarschuwingsbrief hebt ontvangen), dan voorkom je dat de boete verder oploopt.
Praktische tips
- Maak het routinewerk: plan invullen in zodra je de enquête ontvangt, zodat het niet blijft liggen.
- Laat je boekhouder helpen: veel vragen overlappen met je administratie en zijn zo snel beantwoord.
- Controleer de begeleidende brief: zo weet je of deelname verplicht is en welke deadline geldt.
Conclusie
CBS-enquêtes zijn geen vrijblijvende uitnodiging: meestal ben je verplicht om mee te doen. Het kost misschien wat tijd, maar jouw gegevens dragen bij aan betrouwbare statistieken die weer van invloed zijn op beleid en de economie. Zie het als een bijdrage aan het grotere geheel – en zorg dat je altijd op tijd reageert om een boete te voorkomen.
