Wat is het pensioengat?
Het pensioengat is het verschil tussen het inkomen dat je na je pensioen nodig hebt en wat je straks aan AOW en opgebouwd pensioen krijgt. Vooral ondernemers en zzp’ers lopen dit risico, omdat zij geen werkgever hebben die automatisch pensioen voor hen opbouwt.
Als je dit tekort wilt aanvullen, kun je een lijfrenteproduct kopen. Dat is fiscaal aantrekkelijk omdat je de lijfrentepremie mag aftrekken van de inkomstenbelasting. Om te weten hoeveel je mag aftrekken, moet je je jaarruimte berekenen.
Pensioenoverzicht
Om inzicht te krijgen in de huidige stand van je pensioenopbouw controleer je je gegevens op mijnpensioenoverzicht.nl. Met deze gegevens kun je berekenen wat de ruimte is om je pensioen verder aan te vullen.
Wat is jaarruimte?
De jaarruimte is het tekort aan pensioenopbouw over het voorgaande jaar. Tot dat bedrag mag je premies of stortingen voor lijfrenteproducten aftrekken in je aangifte inkomstenbelasting. Op die manier kun je belastingvriendelijk extra pensioen opbouwen.
Jaarruimte in 2026
Sinds de Wet toekomst pensioenen is de jaarruimte 30% van je premiegrondslag. Daarvoor was dat 13,3%. De hogere jaarruimte geldt met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2023. In 2026 is de jaarruimte maximaal € 35.589.
Bij het berekenen van de jaarruimte gebruik je de gegevens van het voorgaande jaar. De jaarruimte over 2026 bereken je dus met je inkomen en pensioenopbouw van 2025.
Stort je in 2026 in een lijfrenteverzekering, op een lijfrenterekening of voor een lijfrentebeleggingsrecht? Dan trek je dat bedrag af in je aangifte inkomstenbelasting over 2026, tot het maximum van je jaarruimte en reserveringsruimte.
Jaarruimte tot 5 jaar na je AOW-leeftijd
Je kunt jaarruimte gebruiken tot 5 jaar na het bereiken van je AOW-leeftijd. Voor de Wet toekomst pensioenen lag die grens bij de AOW-leeftijd zelf. Zolang het gestorte bedrag niet meer is dan je jaarruimte, mag je het aftrekken van je inkomen bij de aangifte inkomstenbelasting. Je kunt jaarlijks de jaarruimte gebruiken.
Reserveringsruimte
Heb je een paar jaar geen gebruik gemaakt van je jaarruimte? Dan kun je de niet-gebruikte jaarruimte van de afgelopen 10 jaar alsnog gebruiken. Dat heet de reserveringsruimte. In 2026 is die maximaal € 42.753. Ook na je AOW-leeftijd kun je nog lijfrentepremie inleggen, tot 5 jaar na het bereiken van die leeftijd.
Jaarruimte berekenen?
Maar hoe bereken je de jaarruimte?
De jaarruimte is jaarafhankelijk: de bedragen in de berekening veranderen elk jaar.
De formule voor de jaarruimte in 2026 is: (30% x premiegrondslag) -(6,27 x factor A).
Tot en met 2022 was het percentage 13,3% en trok je als ondernemer ook de toevoeging aan je fiscale oudedagsreserve (FOR) af. Sinds 1 januari 2023 kun je niets meer aan de FOR toevoegen, dus dat deel van de formule is vervallen.
Premiegrondslag
Eerst bereken je de premiegrondslag over het voorgaande jaar. Het inkomen dat daarvoor meetelt, bestaat voor ondernemers onder meer uit:
- Winst uit onderneming, voordat deze met de ondernemersaftrek wordt verminderd.
- Eventuele andere inkomsten, zoals loon of uitkeringen.
In 2026 telt maximaal € 137.800 aan inkomen mee. Na aftrek van de AOW-franchise is de maximale premiegrondslag € 118.628. Daarvan mag je 30% gebruiken voor pensioenopbouw. Hoe hoger je inkomen, hoe groter de jaarruimte, tot dat maximum.
AOW-franchise
Het inkomen verminder je met de AOW-franchise. Dat is het deel van je inkomen waarover je geen pensioen mag opbouwen, omdat je daarvoor straks AOW krijgt. Voor de jaarruimte 2026 is de AOW-franchise € 19.172.
Factor A
De pensioenaangroei, ook wel factor A genoemd, is het pensioen dat je in het voorgaande jaar via een werkgever hebt opgebouwd. Hoe groot dit bedrag is, zie je op het Uniform Pensioenoverzicht (UPO) dat je ieder jaar van je pensioenuitvoerder krijgt. Bouw je geen pensioen op via een werkgever, dan is je factor A nul.
Let op: door de Wet toekomst pensioenen stappen pensioenregelingen over op nieuwe regels. Valt jouw regeling al onder die nieuwe regels, dan trek je niet 6,27 x factor A af, maar een bedrag dat is gebaseerd op je pensioenpremie. De Belastingdienst legt de verschillende situaties uit in de vragen en antwoorden over de jaarruimteberekening.
FOR
Ben je ondernemer of freelancer? Dan heb je voor de jaarruimte 2026 vooral je inkomen van 2025 nodig. Aan een fiscale oudedagsreserve (FOR) kun je sinds 2023 niets meer toevoegen, dus die speelt in de berekening geen rol meer. Heb je nog een FOR op je balans staan? Die kun je omzetten in een lijfrente.
Voorbeeldberekening
Ondernemer Anja wil weten hoeveel jaarruimte ze in 2026 heeft. Haar totale inkomen in 2025 bedraagt € 50.000 en dit bedrag bestaat volledig uit winst. Hiervan gaat de AOW-franchise voor 2026 af, een bedrag van € 19.172. Het resultaat is haar premiegrondslag:
- € 50.000 -€ 19.172 = € 30.828
- 30% van € 30.828 = € 9.248,40
Anja bouwt geen pensioen op via een werkgever, dus haar factor A is nul. Haar jaarruimte voor 2026 is daarmee € 9.248,40.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of ik een pensioengat heb?
Zet je verwachte AOW en pensioen uit mijnpensioenoverzicht.nl naast het inkomen dat je na je pensioen nodig denkt te hebben. Is dat verschil groot, dan heb je een pensioengat.
Hoe kun je een pensioengat opvullen?
- Sparen met lijfrente
- Zelf sparen en beleggen
- Hypotheek aflossen
- Overwaarde van je huis verzilveren
- Werken naast je pensioen
Hoe ontstaat een pensioengat?
- Je hebt minder pensioen opgebouwd dan je had kunnen doen, bijvoorbeeld in de jaren dat je als zelfstandige werkte.
- Je hebt periodes gehad zonder pensioenregeling, of met een minder goede regeling.
- Je hebt meerdere werkgevers gehad.
Hoe lang mag je jaarruimte gebruiken?
De jaarruimte die je niet hebt gebruikt, mag je nog in de 10 jaar erna gebruiken als reserveringsruimte. Heb je zowel jaarruimte als reserveringsruimte? Gebruik dan eerst je reserveringsruimte. Zo voorkom je dat eerder niet-gebruikte jaarruimte verloren gaat.
Gerelateerd lezen:
• Pensioenexpert Auke Gijsbertse over het pensioenakkoord
• Geld vrijmaken voor het pensioen; twee methoden
• Flex-BV bedreigt pensioenopbouw DGA in eigen beheer
• Eindejaarstip DGA: pas nu uw pensioenafspraak aan!
