Wat is een overeenkomst van opdracht?
Een goede overeenkomst van opdracht is een contract waarin werkafspraken staan tussen een opdrachtgever en een opdrachtnemer (de zzp’er). Het gaat hierbij om werk dat een zzp’er uitvoert zonder in loondienst te zijn. Een mondelinge overeenkomst van opdracht is niet voldoende, omdat je dan achteraf niet bij de Belastingdienst kunt aantonen wat de gemaakte afspraken zijn.
Een overeenkomst van opdracht is niet verplicht, maar met een juiste overeenkomst voorkom je dat er sprake is van een dienstverband. Dan ben je geen opdrachtgever meer, maar werkgever.
Belangrijkste elementen
Om het verschil met een tijdelijke of vaste arbeidsovereenkomst duidelijk te maken, moet je in ieder geval aantal zaken afspreken:
Geen gezagsverhouding
Het is belangrijk dat de opdracht zelfstandig wordt uitgevoerd door de zzp'er. Anders gezegd: de zzp’er bepaalt zelf hoe en wanneer hij of zij de opdracht uitvoert. Organisatorische inbedding van het werk en de werkende, dus dat de zzp'er en het werk helemaal onderdeel zijn van het bedrijf, is een risico.
Geen verplichting tot persoonlijk werk
De zzp’er kan het werk soms laten uitvoeren door iemand anders, bijvoorbeeld een ingehuurde collega.
Geen loondienst
De zzp’er wordt betaald voor een specifieke opdracht voor bepaalde tijd en krijgt geen salaris. De zzp'er heeft idealiter meerdere opdrachtgevers met de daarbij behorende (fiscale) verplichtingen en ondernemingsrisico's. Het overeengekomen tarief moet realistisch zijn en via facturering worden betaald.
Goed om te weten: een overeenkomst van opdracht wordt ook wel een freelance overeenkomst genoemd.
Waarom is een overeenkomst van opdracht belangrijk?
De overheid wil schijnzelfstandigheid tegen gaan. Dit houdt in dat de Belastingdienst beoordeelt of er sprake is van een arbeidsrelatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Als jouw samenwerking niet aan de regels voldoet, lopen jij en je opdrachtgever het risico op naheffingen en boetes.
Een overeenkomst van opdracht helpt je om duidelijkheid te scheppen en juridische risico’s te vermijden. Een opdrachtgever verbindt zich voor bepaalde tijd aan de afgesproken overeenkomst waarbij de zelfstandige de opdracht uitvoert.
Maar let op: een contract alleen is niet genoeg. De manier waarop je samenwerkt moet in de praktijk in lijn zijn met de afspraken in het contract.
Lees ook: Hoe controleert de Belastingdienst op schijnzelfstandigheid? 6 dingen die je moet weten.
Kan ik een modelovereenkomst van de Belastingdienst gebruiken?
Veel ondernemers maakten jarenlang gebruik van een voorbeeld modelovereenkomst die was goedgekeurd door de Belastingdienst. Zolang je werkte binnen de voorwaarden van zo’n overeenkomst, liep je nauwelijks risico op naheffingen of boetes. Maar deze boden schijnzekerheid.
De Belastingdienst keurt sinds september 2024 geen nieuwe modelovereenkomsten meer goed. Bestaande, goedgekeurde overeenkomsten blijven nog geldig tot eind 2029 – ook als er een andere einddatum op staat. En zonder garantie, de uitvoering in de praktijk is en blijft doorslaggevend.
In 5 stappen een overeenkomst van opdracht opstellen
Om te voorkomen dat een overeenkomst tussen opdrachtgever en opdrachtnemer als arbeidsovereenkomst wordt gezien, is het belangrijk om de opdracht goed te omschrijven en af te kaderen in een contract.
Stap 1: zorg dat concrete werkafspraken vastgelegd zijn
Begin met een duidelijke omschrijving van de opdracht. Wat gaat de zzp'er precies doen? Wanneer moet het werk afgerond zijn? Door concreet te zijn, voorkom je misverstanden en laat je zien dat het om een tijdelijke opdracht gaat waarna de overeenkomst eindigt.
Voorbeeld:
In plaats van 'marketingwerkzaamheden uitvoeren' schrijf je bijvoorbeeld: 'Ontwikkelen en uitvoeren van een socialmediacampagne voor product X, inclusief vijf posts per week gedurende drie maanden.'
Stap 2: bevestig de zelfstandigheid van de zzp’er in de opdrachtovereenkomst
Leg vast dat de zzp’er zelfstandig werkt en niet onder het directe gezag van de opdrachtgever valt. Dit betekent dat de zelfstandige zelf bepaalt hoe en wanneer het werk wordt uitgevoerd, binnen de afgesproken deadlines natuurlijk.
Belangrijk:
- Vermeld dat de zzp’er eigen materialen en middelen gebruikt.
- Maak duidelijk dat er geen recht is op vakantiedagen of doorbetaling bij ziekte.
Stap 3: leg een passende vergoeding vast
Vermeld hoe en wanneer de betaling gebeurt. Gebruik bij voorkeur een vast bedrag per opdracht of een uurtarief. Dit bedrag kan de zzp'er bepalen, of opdrachtgever en opdrachtnemer stemmen het samen af. Het is geen goed idee om de opdrachtgever een vast bedrag te laten voorschrijven, dit wijst op een gezagsverhouding met een vorm van loon.
Vermijd termen als 'salaris', 'redelijk loon' of 'maandelijkse betaling', omdat dit kan wijzen op een arbeidsrelatie.
Bepaal je uurtarief als zzp’er in 7 stappen
Resultaatsverplichting
Maak waar mogelijk financiële afspraken op basis van resultaten. Bij een inspanningsverplichting doet een ingehuurde zzp’er zijn best om een resultaat te behalen, maar zonder garantie. Bij een resultaatsverplichting belooft de freelancer wél een bepaald resultaat en geeft hij daar garantie voor. Dit toont aan dat de zzp’er ondernemersrisico draagt, waardoor de kans op schijnzelfstandigheid kleiner is.
Stap 4: leg vast wie waarvoor aansprakelijk is
In een overeenkomst van opdracht is het gebruikelijk om de zzp’er verantwoordelijk te maken voor de kwaliteit van het werk en eventuele schade. Zorg dat dit goed is vastgelegd. Het kan dat een opdrachtgever verplicht dat een zzp’er beschikt over een aansprakelijkheidsverzekering.
Voorbeeldclausule:
'De opdrachtnemer is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de geleverde diensten en vrijwaart de opdrachtgever voor eventuele schadeclaims die voortvloeien uit de uitvoering van de opdracht.'
Stap 5: controleer en evalueer regelmatig
Een overeenkomst van opdracht is geen statisch document. Controleer regelmatig of de afspraken in het contract nog aansluiten bij de praktijk. Werk je al langer samen? Evalueer of de samenwerking nog steeds voldoet aan de regels en pas het contract indien nodig aan. Het is belangrijk dat de opdracht zelfstandig uitgevoerd wordt.
Veelvoorkomende valkuilen en tips
Vermijd vaste klussen
Als een zzp’er structureel werk doet dat ook door werknemers wordt uitgevoerd, kan de Belastingdienst dit als een arbeidsrelatie zien.
Documenteer afspraken
Leg de opdracht vast, inclusief alle afspraken en eventuele wijzigingen in de opdracht. Dit biedt bewijs bij een controle.
Check de praktijk
Zorg dat de samenwerking overeenkomt met de afspraken in het contract. Een afwijking kan alsnog leiden tot problemen.
Doe nu de Scan Schijnzelfstandigheid
Ontdek in een paar minuten of er sprake is van schijnzelfstandigheid in jouw arbeidsrelatie en krijg advies over hoe je problemen met de Belastingdienst kunt voorkomen.
