De energiemarkt in Nederland

De energiemarkt in Nederland is een markt waarop meerdere spelers actief zijn. Er zijn verschillende energiebedrijven die elektriciteit en/of gas aanbieden aan consumenten en bedrijven. Dit kunnen zowel grote, landelijke bedrijven zijn als kleinere, regionale spelers.

De energiemarkt is in Nederland sinds 2004 geliberaliseerd. Dat betekent dat consumenten en bedrijven vrij zijn om te kiezen bij welke energieleverancier zij hun energie afnemen. Dit heeft geleid tot een toename van het aantal energieleveranciers en meer concurrentie op de markt.

Daarnaast wordt in Nederland veel aandacht besteed aan duurzame energie. Er zijn verschillende initiatieven en regelingen die de productie en afname van duurzame energie stimuleren. Zo is er bijvoorbeeld de SDE++-regeling, waarmee de overheid bedrijven en non-profitorganisaties subsidie geeft voor het grootschalig opwekken van hernieuwbare energie of het verminderen van CO2-uitstoot.

Verder is Nederland bezig met het stapsgewijs afbouwen van aardgas als energiebron. Dat heeft grote gevolgen voor de energiemarkt en de manier waarop energie wordt geproduceerd en afgenomen. Het kabinet wil dat alle gebouwen in 2050 worden verwarmd met duurzame warmte, bijvoorbeeld via een warmtenet of een warmtepomp, en dus niet meer met aardgas.

Uit welke zakelijke energiecontracten kun je kiezen?

Er zijn verschillende energiecontracten voor ondernemers. Welke het meest geschikt is? Dat is afhankelijk van je energiebehoeften en de mate van flexibiliteit die je zoekt. Enkele van de meest voorkomende zakelijke energiecontracten zijn:

  • Vaste tarieven: dit type contract biedt een vast tarief voor energieverbruik gedurende een bepaalde periode, meestal 1 tot 3 jaar. Het voordeel hiervan is dat de prijs gelijk blijft gedurende de contractduur, waardoor bedrijven beter in staat zijn om hun budget te plannen.

  •  Variabele tarieven: in tegenstelling tot vaste tarieven schommelt de prijs van energieverbruik op basis van de marktomstandigheden. De prijs kan dagelijks, wekelijks of maandelijks worden aangepast, afhankelijk van het contract. Het voordeel van een variabel tarief is dat je kunt profiteren van dalende energieprijzen. Maar het kan ook leiden tot hogere kosten als de marktprijzen stijgen.

  • Groene energiecontracten: deze zakelijke contracten bieden je de mogelijkheid om groene energie te gebruiken, zoals wind- en zonne-energie. Je kunt ervoor kiezen om je energieverbruik volledig te dekken met groene energie of een deel ervan.

  •  Gecombineerde contracten: sommige energieleveranciers bieden gecombineerde contracten aan die diverse energieproducten combineren, zoals gas en elektriciteit, evenals verschillende contracttypes. Dit kan helpen om je kosten te verlagen en je efficiëntie te verbeteren door meerdere diensten bij één leverancier af te nemen.

  • Flexibele contracten: dit type contract biedt de mogelijkheid om je energieverbruik aan te passen aan de marktomstandigheden. Je kunt je energiegebruik bijvoorbeeld verminderen of verhogen op basis van de huidige energieprijzen. Dit kan helpen om kosten te besparen, maar vereist wel een aanzienlijke mate van monitoring en planning.

  • Dynamische contracten zijn een vorm van een flexibel contract. Een dynamisch zakelijk energiecontract is een type energiecontract waarbij de tarieven voor elektriciteit en/of gas direct gekoppeld zijn aan de prijzen op de zogeheten ‘spotmarkt’. Hierop wordt de energie verhandeld voor de komende dag. De stroomprijs per kWh verandert meerdere keren per dag, de gasprijs per m³ verandert iedere dag om zes uur ‘s ochtends.

Kan ik in 2026 een vast contract afsluiten?

Ja. Door de oorlog in Oekraïne stegen de gas- en stroomprijzen in 2022 enorm en werden vaste energiecontracten schaars. Om het aanbod te herstellen, voerde de Autoriteit Consument & Markt (ACM) op 1 juni 2023 nieuwe regels in voor de opzegvergoeding bij vaste contracten. Daarna steeg het aantal vaste contracten met een looptijd van 1 jaar of langer met ruim 50 procent.

Heb je een micro-onderneming en zeg je een vast contract op voor het einde van de looptijd? Dan betaal je meestal een opzegvergoeding. Die is gelijk aan het verlies dat de leverancier lijdt: het verbruik dat je tot het einde van het contract nog zou hebben, maal het verschil tussen je huidige tarief en het tarief dat dezelfde leverancier nu vraagt voor een contract met de resterende looptijd. Een voorbeeld van de ACM: je zegt 10 maanden te vroeg op, je zou nog 2.000 kWh verbruiken en het nieuwe tarief is € 0,10 per kWh lager. Dan betaal je € 200 opzegvergoeding voor de stroom. Is het nieuwe tarief gelijk of hoger, of heb je een variabel of dynamisch contract, dan betaal je geen opzegvergoeding. Je leverancier moet het bedrag op verzoek voor je uitrekenen.

Ben je geen micro-onderneming of heb je een grotere aansluiting, lees dan in je contract wat tussentijds opzeggen kost. Zakelijke vaste contracten hebben vaak andere voorwaarden dan particuliere, zoals een langere looptijd en afnamevereisten. Kijk daarom goed welk type contract past bij je energiebehoefte en verbruikspatroon.

Wat was het prijsplafond op energie?

Om de energiekosten te beperken, gold in heel 2023 een prijsplafond op energie voor alle huishoudens en andere kleinverbruikers. Tot een verbruik van 1.200 m³ gas betaalde je maximaal € 1,45 per m³ en tot 2.900 kWh stroom maximaal € 0,40 per kWh. Voor het verbruik daarboven gold het tarief uit je energiecontract.

Het prijsplafond is op 31 december 2023 gestopt. Sinds 1 januari 2024 betaal je weer het volledige tarief uit je energiecontract.

Op je energierekening in 2026 zie je daarnaast de energiebelasting. Voor stroom is die in 2026 € 0,09161 per kWh over de eerste 10.000 kWh en voor gas € 0,60066 per m³ over de eerste 170.000 m³ (exclusief btw). Heeft je pand een verblijfsfunctie, zoals een kantoor, dan krijg je per elektriciteitsaansluiting een belastingvermindering van € 519,80 per jaar.

Welke andere maatregelen waren er voor ondernemers?

Veel mkb'ers werden hard geraakt door de gestegen energieprijzen. Denk bijvoorbeeld aan energie-intensieve bedrijven als bakkers, slagers en tuinders. Voor hen kwam het kabinet met de Tegemoetkoming Energiekosten energie-intensief mkb (TEK). Die was bedoeld voor mkb-ondernemingen waarvan de energiekosten minstens 7 procent van de omzet uitmaakten.

De TEK ging over de energiekosten van 2023 en is gesloten. Aanvragen kon in 2023 van 21 maart tot en met 2 oktober. Heb je de TEK ontvangen, dan moest je uiterlijk 31 mei 2024 een vaststellingsverzoek indienen bij RVO. Heb je dat nog niet gedaan, dan vraagt RVO je dat alsnog te doen.

Illustratie Energie

Hoe kun je energie besparen?

Je wilt als zakelijk kleinverbruiker je energierekening omlaag krijgen en daarom energie besparen. Maar waar moet je als ondernemer beginnen?

Allereerst zou je je energieverbruik in kaart kunnen brengen. Zo creëer je inzicht en bewustwording. Je kunt hierbij eventueel gebruikmaken van een energieadviseur. Hij of zij kan de werking van de processen en activiteiten van je bedrijf analyseren en voorstellen doen voor verbeteropties.

Hierna is het tijd om maatregelen te nemen die ervoor zorgen dat je minder energie verbruikt. Je kunt hierbij denken aan de verbetering van de isolatie, een nieuwe cv-ketel, HR-glas en het aanbrengen van ledverlichting in je onderneming. Ook kleine isolatiemaatregelen helpen, zoals leidingisolatie en radiatorfolie. Vervang in ieder geval apparaten en installaties door zuinige alternatieven.

Aftrekposten en subsidies om je tegemoet te komen in de energiekosten

Er zijn verschillende aftrekposten en subsidies beschikbaar om ondernemers te helpen bij het verlagen van hun energiekosten en het bevorderen van energie-efficiëntie. Hier zijn enkele voorbeelden:

  •  Energie-investeringsaftrek (EIA): je kunt via de EIA in 2026 40 procent van de investeringskosten voor energiezuinige bedrijfsmiddelen en duurzame energietechnieken aftrekken van de fiscale winst. Welke bedrijfsmiddelen meetellen, staat op de Energielijst van RVO, die ieder jaar wordt aangepast. Ook maatwerkinvesteringen die een forse energiebesparing opleveren kunnen in aanmerking komen.

  • Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA): de KIA is een aftrekpost voor ondernemers die investeren in bedrijfsmiddelen. Ook energiebesparende bedrijfsmiddelen kunnen in aanmerking komen voor de KIA. Het bedrag van de aftrek is afhankelijk van het totale investeringsbedrag. Investeer je in 2026 tussen € 2.901 en € 71.683, dan trek je 28 procent van dat bedrag af. Boven € 398.236 aan investeringen krijg je geen KIA meer.

  • Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE++): de SDE++ is een subsidie voor bedrijven en non-profitorganisaties die grootschalig hernieuwbare energie opwekken of hun CO2-uitstoot verminderen. Denk aan een groot zonnepaneelsysteem op het dak of een grootschalige warmtepomp. Ook in 2026 is er een aanvraagronde; op de site van RVO zie je wanneer die openstaat.

  • Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE): als zakelijke gebruiker kun je in 2026 subsidie krijgen voor een (hybride) warmtepomp, een zonneboiler of een kleine windturbine. De hoogte van de subsidie hangt af van het apparaat dat je kiest.

Het is altijd raadzaam om te overleggen met je belastingadviseur of energieadviseur om te kijken welke aftrekposten en subsidies de beste optie zijn voor jouw specifieke situatie en behoeften.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de vooruitzichten van de energieprijzen?

Het voorspellen van energieprijzen is altijd moeilijk en afhankelijk van verschillende factoren, waaronder geopolitieke ontwikkelingen, marktvraag en -aanbod, weersomstandigheden en technologische innovaties. Hieronder vind je enkele algemene trends die de energieprijzen kunnen beïnvloeden:

  •  Toenemende vraag naar energie
  •  Verduurzaming van de energieproductie
  •  Schommelingen in de olieprijs
  •  Veranderende regelgeving
  •  Technologische innovaties

Welke zakelijke energiekosten zijn het grootst?

De grootste zakelijke energiekosten kunnen variëren en zijn afhankelijk van het type bedrijf en de sector waarin het opereert. Over het algemeen zijn de grootste energiekosten voor bedrijven:

  •  Elektriciteit
  •  Verwarming
  •  Koeling
  •  Transport
  •  Productieprocessen

Wat is een belangrijk verschil tussen particulier contract en een zakelijk energiecontract?

Het verschil tussen een particulier contract en zakelijk energiecontract zit vaak in de prijsstelling en de voorwaarden. Zo hebben zakelijke energiecontracten vaak hogere energietarieven dan particuliere energiecontracten, maar zijn ze afgestemd op de specifieke behoeften van bedrijven en organisaties (zoals een grotere aansluiting).

Zijn er zakelijke energieleveranciers op de energiemarkt actief?

Ja, er zijn diverse energieleveranciers op de markt die zich specifiek richten op zakelijke energie. Een zakelijke energieleverancier biedt vaak een zakelijk contract aan dat is afgestemd op de specifieke behoeften van de zakelijke klant. Deze energieleveranciers bieden bijvoorbeeld contracten met variabele tarieven, vaste tarieven of meerjarige contracten met vaste tarieven aan. Ook kunnen ze aanvullende diensten aanbieden zoals energieadvies en energiebesparende maatregelen.

Wil je meer over energie weten, lees dan dit…..